ශ්රී ලංකාවේ පවතින ගැඹුරු බලශක්ති අර්බුදය සහ ආර්ථික අර්බුදය යන දෙකම එක්වීම හේතුවෙන් 2026 අප්රේල් මස 1 වැනි දින සිට විදුලි ගාස්තු සංශෝධනයක් ක්රියාත්මක කිරීමට තීරණය කර තිබේ.
මහජන උපයෝගිතා කොමිෂන් සභාව විසින් මෙම ගාස්තු සංශෝධනය අනුමත කර ඇති අතර, සාමාන්යයෙන් සියයට 8.5 කට ආසන්න වර්ධනයක් ගාස්තු මත පනවා ඇත.
විදුලි බල මණ්ඩලය විසින් ඉදිරිපත් කර තිබූ ඉහළ ප්රතිශතයක් අඩු කරමින් මෙම තීරණය ගනු ලැබූයේ මහජන ආර්ථික බර සලකා බැලීමෙනි.
මෙම ගාස්තු සංශෝධනය යටතේ ගෘහස්ථ පාරිභෝගිකයින්ට භාවිත කරන විදුලි ඒකක ප්රමාණය අනුව වෙනස් වූ ප්රතිශතයන් යටතේ වැඩිවීම් සිදු කර ඇත.
ඒ අනුව අඩු විදුලි භාවිතයක් ඇති පවුල් සඳහා අඩු ප්රමාණයකින් (සියයට 4 – 7 අතර) වැඩිවීමක් පමණක් දක්නට ලැබෙන අතර, වැඩි විදුලි භාවිතයක් ඇති පාරිභෝගිකයින්ට සියයට 20 – 25 දක්වා ඉහළ ගාස්තු වැඩිවීමක් දක්නට ලැබේ.
මෙය අඩු ආදායම්ලාභී පවුල්වල ආරක්ෂාව සහ වැඩි භාවිතය පාලනය කිරීම යන දෙකම අරමුණු කරගෙන ගන්නා ලද ප්රතිපත්තියක් ලෙස සැලකේ.
එමෙන්ම කාර්මික, වාණිජ හා සංචාරක ක්ෂේත්රයන්ටද මෙම ගාස්තු සංශෝධනය බලපාන අතර, කර්මාන්ත සඳහා සියයට 8 කට ආසන්න වර්ධනයක්, හෝටල් සහ සංචාරක ක්ෂේත්රයට වැඩි ප්රතිශතයක්, රජයේ ආයතන සඳහා තවදුරටත් ඉහළ ප්රතිශතයක් පනවා ඇත.
මෙය රටේ සමස්ත නිෂ්පාදන වියදම් ඉහළ යාමට සහ සේවා මිල ගණන් වැඩි වීමට හේතු විය හැකි බව විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙයි.
මෙම ගාස්තු වැඩි කිරීමේ ප්රධාන හේතු අතර ඉන්ධන මිල ගණන් ගෝලීය මට්ටමින් ඉහළ යාම, විදුලි නිෂ්පාදනය සඳහා ආනයනික ඉන්ධන මත අධික ලෙස රඳා පවතිම, විදේශ විනිමය හිඟය සහ විදුලි බල මණ්ඩලයේ ආර්ථික අලාභ ඇතුළත් වේ.
තවද, අන්තර්ජාතික මුදල් අරමුදල සමඟ ඇති කරගෙන ඇති ගිවිසුම් යටතේ “පිරිවැයට අනුකූල මිල නියම කිරීම” (cost-reflective pricing) ක්රියාත්මක කිරීම අනිවාර්ය කර ඇති බැවින්, මෙම ගාස්තු සංශෝධනය සිදු කර ඇත.
කෙසේ වෙතත්, මෙම තීරණය පිළිබඳව සමාජයේ විවිධ විවේචනද මතුව තිබේ.
විශේෂයෙන්ම මධ්යම හා පහළ ආදායම්ලාභී පවුල් සඳහා ජීවන වියදම් තවදුරටත් ඉහළ යාම, කුඩා ව්යාපාර සඳහා පීඩනය වැඩිවීම සහ කාර්මික ක්ෂේත්රයේ තරඟකාරීත්වය අඩුවීම යන කරුණු පිළිබඳව කනස්සල්ල පළ වී ඇත.
ඒ අනුව, විදුලි ගාස්තු වැඩි කිරීම සමඟ සමගාමීව පරිභෝගික ආරක්ෂාව, විදුලි අපහසුතා අවම කිරීම සහ නවීන බලශක්ති මූලාශ්ර (නවීන සූර්ය හා සුළං බලශක්ති) ප්රවර්ධනය කිරීමද අත්යවශ්ය කරුණක් ලෙස සැලකේ.
අවසන් වශයෙන්, විදුලි ගාස්තු ඉහළ දැමීම යනු කෙටි කාලීනව ජනතාවට බරක් වුවද, දිගුකාලීනව බලශක්ති ක්ෂේත්රයේ ස්ථායිතාවය සහ ආර්ථික ප්රතිසංස්කරණ සඳහා අත්යවශ්ය පියවරක් ලෙස ද සැලකිය හැක.
කෙසේ වෙතත්, මෙම ප්රතිපත්තිය සාර්ථක වීමට නම් සාධාරණ ක්රියාත්මක කිරීම, පාරිභෝගික ආරක්ෂාව සහ පිරිවැය පාලනය කිරීම වැදගත් වේ.