තේහ්රාන් පිපිරීම සහ ඉරානය – ඉස්රායල යුද්ධය පිළිබඳව ඇමරිකාව, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය සහ යුරෝපීය රටවල් දැඩි කනස්සල්ල පළ කර තිබේ.

එක්සත් ජාතීන් ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ, තත්ත්වය තවත් දියුණු වීම වැළැක්වීමට ආරක්ෂක හා කූටනීතික උපක්‍රම මත වැඩි අවධානයක් යොමු කරන බවයි.

රුසියාව සහ චීනය “සන්සුන්ව කටයුතු කළ යුතු” බව ප්‍රකාශ කරමින්, යුද්ධය පුළුල් නොවීමට සාමකාමී මාර්ග සොයාගැනීමට ආරාධනා කර ඇත.

ජාත්‍යන්තර මාධ්‍ය වාර්තා කරන්නේ සාකච්ඡා මගින් විසඳුමක් සොයාගැනීම වඩාත් වැදගත් බවයි; නැතහොත් අර්බුදය තවත් උග්‍ර විය හැකි බවයි.

විදේශ රාජ්‍ය නියෝජිතයන් සහ ආරක්ෂක විශේෂඥයන් තේහ්රාන් පිපිරීමේ වගකීම පිළිබඳ විමර්ශන සඳහා එක්ව සිටී.

2026 මාර්තු 13 දින ඉරානයේ අගනුවර වන තේහ්රාන් නගරයේ විශාල පිපිරීමක් සිදුවී තිබේ.

මෙම සිදුවීම සිදුවූයේ “කුඩ්ස් දිනය” ලෙස හැඳින්වෙන වාර්ෂික උද්ඝෝෂණයක් පැවැත්වූ අතරතුරයි.

මෙම උද්ඝෝෂණය පලස්තිනයට සහය දැක්වීමට සහ ඉස්රායලයට විරෝධය පළ කිරීමට ඉරානයේ රජය විසින් සංවිධානය කරන එකකි.

එම අවස්ථාවේදී දහස් ගණන් ජනතාව තේහ්රාන් නගර මධ්‍යයේ රැස්ව සිටි බව වාර්තා වේ.

පිපිරීම සිදුවූයේ තේහ්රාන් නගරයේ ෆර්ඩෝව්සි චතුරස්‍රය ආසන්නයේය.

එය උද්ඝෝෂණය පැවැත්වූ ප්‍රධාන ස්ථානයක් වන අතර පිපිරීමෙන් පසු අළු දුම් කුලක් අහසට නැඟි ගිය බවත්, එය සිදුවූ අවස්ථාවේ උද්ඝෝෂකයන් අතර කලබල තත්ත්වයක් ඇති වූ බවත් විදේශ මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

මුල් වාර්තා අනුව, මෙම සිද්ධියෙන් අවම වශයෙන් එක් පුද්ගලයෙකු මියගොස් ඇති අතර තවත් කිහිප දෙනෙකුට තුවාල සිදුවී තිබෙන බව ඉරාන රාජ්‍ය මාධ්‍ය සඳහන් කරයි.

කෙසේ වෙතත් නිශ්චිත තුවාල සංඛ්‍යාව පිළිබඳ තොරතුරු තවම සම්පූර්ණයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කර නැත.

මෙම සිදුවීම මධ්‍යපෙරදිග කලාපයේ දැනට පවතින යුද තත්ත්වය සමඟ සම්බන්ධ වී ඇති බවට සැක පළ වෙයි.

ඉස්රායලය මෙම ප්‍රදේශයට ප්‍රහාරයක් සිදු විය හැකි බවට කලින් අනතුරු ඇඟවීමක් ද නිකුත් කර තිබූ බව වාර්තා වෙයි.

එම අනතුරු ඇඟවීම තිබියදීත් උද්ඝෝෂණය දිගටම පැවැත්වූ බවත්, පසුව පිපිරීම සිදුවූ බවත් විදේශ මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

මෙය සිදුවන්නේ ඉරානය, ඉස්රායලය සහ අමෙරිකාව අතර පවතින යුද තත්ත්වය තවදුරටත් උග්‍ර වෙමින් ඇති අවස්ථාවකයි.

පසුගිය සති කිහිපය තුළ මෙම ගැටුම හේතුවෙන් මධ්‍යපෙරදිග කලාපයේ හමුදා ප්‍රහාර, මිසයිල ප්‍රහාර සහ ඩ්‍රෝන් ප්‍රහාර ගණනාවක් සිදුවී ඇති අතර ගෝලීය තෙල් වෙළෙඳපොළටද එය බලපා තිබේ.

නවතම යාවත්කාලීන:

උද්ඝෝෂණයට දහස් ගණන් ජනතාව සහ දේශපාලන නායකයන් සහභාගී වී සිටියදී පිපිරීම සිදුවී ඇත.

ආරක්ෂක බලකායන් එම ප්‍රදේශය වහාම වසා දැමූ බව වාර්තා වේ.

සිද්ධිය පිළිබඳ විමර්ශන ආරම්භ කර ඇති අතර ප්‍රහාරයේ වගකීම කවුරුන් භාරගන්නාද යන්න තවම පැහැදිලි නැත.

කොළඹ කොටස් වෙළඳපොළ පසුගිය දින කිහිපය තුළ අස්ථාවර තත්ත්වයක් පෙන්නුම් කර ඇති බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයන් පවසයි.

දර්ශක අගයන් වරින් වර ඉහළ පහළ යාමත් සමඟ ආයෝජකයන් අතර යම් අවිනිශ්චිතතාවක් පවතින බවද සඳහන් වේ.

විශේෂයෙන්ම බැංකු, මුදල් සේවා සහ කර්මාන්ත ආශ්‍රිත සමාගම්වල කොටස් මිල ගණන්වල වෙනස්කම් බහුලව දැකිය හැකි බව වෙළඳපොළ විශ්ලේෂණයන් පෙන්වා දෙයි.

මෙම තත්ත්වයට ලෝක වෙළඳපොළේ ඇති ආර්ථික අස්ථාවරතාව, ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම, සහ ජාත්‍යන්තර දේශපාලන ආතතිය වැනි කරුණු ද බලපාන බව ආර්ථික විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙති.

එමෙන්ම දේශීය ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ පැහැදිලිත්වය නොමැතිවීමත් ආයෝජක විශ්වාසය අඩු වීමට හේතුවක් වී ඇති බව ඔවුන්ගේ අදහසයි.

විදේශ ආයෝජකයන්ගෙන් පැමිණෙන මුදල් ප්‍රවාහය ද පසුගිය කාලය තුළ යම් මට්ටමකට අඩුවී ඇති බව වාර්තා වේ.

මේ හේතුවෙන් වෙළඳපොළේ ගනුදෙනු ප්‍රමාණය ද සමහර දිනවල අඩුවී ඇති බව සඳහන් වේ.

එහෙත් කාලයත් සමඟ ආර්ථිකය ස්ථාවර වුවහොත් ආයෝජන නැවත වැඩි විය හැකි බව විශ්ලේෂකයන් විශ්වාස කරති.

තවද, රජය ක්‍රියාත්මක කරමින් සිටින ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ සහ ජාත්‍යන්තර ණය ගිවිසුම් සම්බන්ධයෙන් පැහැදිලි ප්‍රගතියක් පෙන්විය හැකි නම් කොළඹ කොටස් වෙළඳපොළට නව ආයෝජන ආකර්ෂණය කරගත හැකි බවද විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙති.

ඒ අනුව ඉදිරි මාස කිහිපය තුළ වෙළඳපොළේ දිශාව රටේ සමස්ත ආර්ථික ප්‍රගතිය මත බොහෝ දුරට රඳා පවතිනු ඇතැයි විශ්ලේෂකයන්ගේ අදහසයි.

මැද පෙරදිග කලාපයේ පවතින යුධ හා දේශපාලන ආතතිය තවදුරටත් තීව්‍ර වෙමින් පවතින බව ජාත්‍යන්තර මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

ඉරානය, ඉස්රායෙලය සහ ඇමෙරිකාව අතර ඇතිවූ ආරක්ෂක ගැටුම් හේතුවෙන් කලාපයේ නාවික ගමනාගමනය සහ තෙල් ප්‍රවාහනය සම්බන්ධයෙන්ද අවිශ්වාසයක් මතුවී තිබේ.

පර්සියානු උපාන්තික මුහුදු ප්‍රදේශය හරහා ලෝකයේ විශාල තෙල් ප්‍රමාණයක් ප්‍රවාහනය වන බැවින් එම ප්‍රදේශයේ ආරක්ෂක අවදානම් වැඩිවීම ලෝක ආර්ථිකයටත් බලපෑම් ඇති කළ හැකි බව විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙති.

මෙම තත්ත්වය හේතුවෙන් ලෝක වෙළඳපොළේ තෙල් මිල ද ක්‍රමයෙන් ඉහළ යාමක් පෙන්නුම් කර ඇති අතර එය බොහෝ රටවල ඉන්ධන මිලට සෘජුවම බලපානු ඇතැයි කියා සිටී.

ඉන්ධන ආනයනය මත දැඩි ලෙස රඳා පවතින ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටවල් සඳහා මෙය විශේෂ ආර්ථික පීඩනයක් ඇති කළ හැකි බවද ආර්ථික විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙති.

තවද මධ්‍ය පෙරදිග රටවල සේවය කරන ශ්‍රී ලාංකික ශ්‍රමිකයන්ගේ ආරක්ෂාව පිළිබඳවද අවධානය යොමු වී තිබේ.

විදේශ කටයුතු අංශය පවසන්නේ එම රටවල සිටින ශ්‍රී ලාංකිකයන්ගේ ආරක්ෂාව පිළිබඳව අදාළ රජයන් සමඟ සම්බන්ධ වෙමින් තොරතුරු සොයාබලන බවයි.

මේ අතර ජාත්‍යන්තර සංවිධාන කිහිපයක් මෙම ආතතිය පාලනය කිරීම සඳහා සාකච්ඡා ආරම්භ කළද තවමත් ස්ථිර විසඳුමක් සොයාගැනීමට හැකි වී නොමැති බව වාර්තා වේ.

විශ්ලේෂකයන් අනතුරු අඟවන්නේ මෙම ගැටුම් තවදුරටත් දිගු වූහොත් ලෝක වෙළඳාම, ගුවන් ගමන්, සහ ආහාර සැපයුම් දාමයන්ට පවා බලපෑම් ඇතිවිය හැකි බවයි.

ඔබට අවශ්‍ය නම් මේ වගේ දිග සවිස්තර පුවත් තවත් 10ක්ත් මම එවන්නම්.

පසුගිය කාලය තුළ ආණ්ඩුව විසින් ක්‍රියාත්මක කර ඇති නව බදු ප්‍රතිපත්ති හේතුවෙන් කුඩා හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාරිකයන් දැඩි අපහසුතාවයකට පත්ව ඇති බව ව්‍යාපාරික සංගම් පවසයි.

විශේෂයෙන්ම ආදායම් බදු, වටිනාකම් එකතු කළ බද්ද සහ වෙනත් ආදායම් ආශ්‍රිත බදු වැඩි කිරීම නිසා ව්‍යාපාර පවත්වාගෙන යාමේ පිරිවැය බෙහෙවින් ඉහළ ගොස් ඇති බව ඔවුන් සඳහන් කරයි.

මේ හේතුවෙන් බොහෝ කුඩා ව්‍යාපාර ලාභ නොලැබීමත් සමඟ වසා දැමීමට සිදුවන අවදානමක් පවතින බවද ව්‍යාපාරිකයන් පෙන්වා දෙති.

තවද බදු ප්‍රතිපත්ති නිතර වෙනස් වීම නිසා දිගුකාලීන ව්‍යාපාර සැලසුම් සකස් කිරීමද අපහසු වී ඇති බව ඔවුන්ගේ අදහසයි.

විශේෂයෙන්ම නව බදු නීති පිළිබඳ පැහැදිලි උපදෙස් නොමැතිවීම සහ ක්‍රියාත්මක කිරීමේ ක්‍රමවේදය සංකීර්ණ වීම නිසා ව්‍යාපාරිකයන්ට නීතිමය ගැටලුද මතුවී ඇති බව වාර්තා වේ.

ආර්ථික විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙන්නේ ආණ්ඩුවට ජාත්‍යන්තර ණය ගිවිසුම් හා රාජ්‍ය ආදායම් වැඩි කිරීමේ අවශ්‍යතාවය හේතුවෙන් බදු වැඩි කිරීමට සිදුවී ඇති නමුත් එය ආර්ථික වර්ධනයට බාධාවක් විය හැකි බවයි.

ඔවුන් පවසන්නේ බදු වැඩි කිරීම පමණක් නොව ව්‍යාපාරිකයන්ට ආයෝජන කිරීමට පහසු පරිසරයක් සකස් කිරීමද අත්‍යවශ්‍ය බවයි.

ඊට අමතරව, කම්කරුවන්ට වැටුප් ලබාදීම, නිෂ්පාදන පිරිවැය පාලනය කිරීම සහ වෙළඳපොළ තරඟය හමුවේ පවත්වාගෙන යාම බොහෝ ව්‍යාපාර සඳහා දැඩි අභියෝගයක් වී ඇති බවද ව්‍යාපාරික සංගම් පවසයි.

මේ හේතුවෙන් ආණ්ඩුවෙන් බදු ප්‍රතිපත්ති නැවත සමාලෝචනය කර ව්‍යාපාරිකයන්ට සහන ලබාදෙන ලෙස ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කර තිබේ.

2026 මාර්තු මාසයේදී, ශ්‍රී ලංකාවේ විවිධ ප්‍රදේශවල ඇති සමාජ අර්බුද, ජනතාව සහ ආරක්ෂක අංශ අතර ආරක්ෂක තත්ත්ව කඩා වැටීම් ඇති කර තිබේ.

විවිධ ප්‍රදේශවල, ජනතාව ආර්ථික පීඩනය, ඉන්ධන හිඟය සහ සේවා පහසුකම් නොමැතිකම නිසා විරෝධතා පෙන්නුම් කරමින් තිබේ.

රජය, පොලිසිය සහ ආරක්ෂක අංශ විසින් මෙම තත්ත්වය පාලනය කිරීමේ උත්සාහයන් දැරුවද, ජනතාව අතර අධික වෛරය සහ විශ්වාස අඩු වීම නිර්මාණය විය.

විපක්ෂ පක්ෂ සහ මාධ්‍ය විසින් මෙම අර්බුදය රාජ්‍ය ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ ප්‍රතිපත්ති අසාර්ථක බව ලෙස විවේචනය කරයි.

දේශපාලන විශ්ලේෂකයින් පෙන්වන ආකාරය:

රාජ්‍ය ආරක්ෂක ක්‍රියාකාරකම් ජනතා සහ සමාජ ආරක්ෂාව අතර සැලසුම් සහ සම්බන්ධතා විශාල ලෙස බලපායි.

ප්‍රදේශීය අර්බුද සහ ජනතා විරෝධතා පාලනයේදී රජයේ ක්‍රියාමාර්ග දේශපාලන විවේචනයක් ඇති කරයි.

අනාගතයේ සමාජ සාමය, ජනතා විශ්වාසය සහ රාජ්‍ය ආරක්ෂක ක්‍රමවේදය පිළිබඳ දිගුකාලීන බලපෑම් නිර්මාණය වේ.

මෙම සමාජ විපත්ති ජනතාවගේ අදහස්, රාජ්‍ය ආරක්ෂක ප්‍රතිපත්ති සහ දේශපාලන විශ්වාසය අතර ඇති delicate balance එක පිළිබඳ ගැඹුරු සටනක් ජනතාව අතර ඇති කරයි.

2026 පළාත් සභා මැතිවරණ, 2014 වසරේ පසු පළමු වරට පැවැත්වීමට සැලසුම් කර තිබේ.

මෙම මැතිවරණ සඳහා අනුමත වූ පුරවැසීන් ගණන ලක්ෂ 1500 කට අධික වන අතර, ජනතාවගේ සම්බන්ධතාවය, ප්‍රදේශීය නායකත්වය සහ මූලික සමාජ මට්ටමේ දේශපාලන ක්‍රියාකලාප මහා බලපෑමක් ඇති කරයි.

මෙම මැතිවරණ ප්‍රතිඵල, ජාතික ප්‍රතිපත්ති, පලාත් පරිපාලන ක්‍රියාකලාප සහ පක්ෂ ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් වැදගත් තීරණ ලබා දීමට හැකි වේ.

විශ්ලේෂකයන් සඳහන් කරන ආකාරයට, පලාත් මැතිවරණ ප්‍රතිඵලය එක පක්ෂ රජයක් හෝ එක්සත් රජයක් සඳහා අනාගත දේශපාලන සැලසුම් සැකසීමට මූලික මාර්ගෝපදේශයක් වේ.

පලාත් මැතිවරණ අතර ජනතාවගේ අවධානය, විපක්ෂ පක්ෂ විසින් මැතිවරණ යුධ හෙළි කිරීමේ උද්යෝගය, සහ රාජ්‍ය පක්ෂය විසින් ප්‍රදේශීය මැතිවරණ මූලස්ථානයට කරන බලපෑම, දේශපාලන බලපෑම් පිළිබඳ දැඩි අවධානයක් ජනතාව අතර ඇති කරයි.

මෙම මැතිවරණ ජාතික දේශපාලන තීරණ වලට බලපෑමක් ඇති කරන අතර, අනාගතයේ රාජ්‍ය පාලන ක්‍රමවේදය, ප්‍රතිපත්ති ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ පක්ෂ රණමර්ගය සඳහා දිගුකාලීන ප්‍රතිඵල ලබා දේ.

2026 මාර්තු 12 දින, මාධ්‍යවේදී සඳරුවන් සේනාධීර හදිසි ලෙස කටුනායක ගුවන් තොටුපලේදී පොලිසිය විසින් අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී.

මෙම සිදුවීම දේශපාලන හා මාධ්‍ය සම්බන්ධ ගැටුමක් ලෙස සැලකේ. විවේචකයින් සඳහන් කරන ආකාරයට මෙය මාධ්‍ය නිදහස සහ රාජ්‍ය ආරක්ෂාව අතර ඇති සටනක් බවට පත්ව තිබේ.

සඳරුවන් වසර 16ක් පසු ලංකාවට ආපසු පැමිණීමේදී අත්අඩංගුවට ගැනීම දේශපාලන විවේචන වලට එරෙහි ක්‍රියාවක් ලෙස පෙනේ.

මාධ්‍ය සංවිධාන, මානව අයිතිවාසිකම් කමිටු සහ නිදහස් මාධ්‍ය ආයතන මෙම සිදුවීමට විශාල ප්‍රතිචාර ලබා දී තිබේ.

ඔවුන් සඳහන් කරන්නේ මෙය පුවත්කරුවන්ගේ ආරක්ෂාව සහ අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහස පිළිබඳ ජනතා අතර heated debate එකක් ඇති කර ඇති බවයි.
දේශපාලන විශ්ලේෂකයින් කියා සිටින ආකාරයට, මෙය අධිකාරීන්ගේ ගෞරවය, ජනතා විශ්වාසය සහ පරිපාලන පැවැත්ම පිළිබඳ ගැටළු ඇති කරන ක්‍රියාවක් බවට පත්ව තිබේ.

ජනතාවගේ අදහස්, සමාජ මාධ්‍ය සහ රූපවාහිනී වැඩසටහන් තුළ තදව debate එකක් ඇති වී තිබේ.

එමෙන්ම, විපක්ෂ පක්ෂ නායකයින් මෙය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අගය සහ මාධ්‍ය නිදහස රැක ගැනීමේ අරමුණක් ලෙස විවේචනය කරමින්, රජයේ ක්‍රියාකලාපයට එරෙහි තත්ත්වයක් පෙන්වා තිබේ.

පාර්ලිමේන්තු කමිටු සාමාජිකයින්, නීති විශේෂඥයින් සහ සමාජ සංවිධාන සියලුම මෙම සිදුවීම closely observe කරමින් ඇත.

මෙම සිදුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන මහා පරිසරයේ මහත් වටිනා milestone එකක් බවට පත්ව ඇති අතර, අනාගතයේ මාධ්‍ය නිදහස, නීතිමය ස්වාධීනත්වය සහ පුරවැසි අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ දීර්ඝකාලීන දේශපාලන සංවාදයට ආරම්භයක් සපයයි.

ශ්‍රී ලංකාවේ විදුලිබල අංශයේ වෘත්තීය සමිති සාමාජිකයින් සහ ජනපති අනුර කුමාර දිසානායක අතර අද (13 මාර්තු 2026) පස්වරු 1.00ට තීරණාත්මක සාකච්ඡාවක් පැවැත්වීමට නියමිතයි.

විදුලි වෘත්තීය සමිති 22 දෙනෙකු සහභාගී වී විදුලි සෙවකයින්ගේ වැටුප්, විශ්‍රාම වැටුප්, සහ Lanka Electricity Board (CEB) ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම සම්බන්ධ ගැටළු සාකච්ඡා කිරීමට නියමිතේය.

ඇත්තටම මෙම සාකච්ඡාවට පෙර විදුලි සේවකයින් විසින් වැඩවර්ජනයක් පවත්වා තිබූ අතර අඛණ්ඩ ආරෝපණ සේවාව විනාශ වී දේශපාලන හා සේවා බාධා ඇතිවී තිබුණි. ඒ සම්බන්ධයෙන් trade unions පාර්ලිමේන්තු කාර්ය මණ්ඩල හා මහජන කටයුතු අමාත්‍යාංශය සමග කල උසස් මට්ටමේ සාකච්ඡාවක පසු වෘත්තීය සමිති වැටුප් වර්ධනය සහ CEB‑ය ප්‍රතිව්‍යුහගත කර ඇත්තේ ය.

පසුගිය දිනවලදී විදුලි සේවකයින් 40%ක වැටුප් වැඩිවීමක් ඉල්ලා trade union action එකක්ත් පැවැත්වූ අතර, ඒ විවිධ විවේචන හා සාකච්ඡා ප්‍රතිචාර ඇති කිරීමට හේතු විය. ඒ අනුව වැටුප් ඉල්ලීම සම්පූර්ණයෙන්ම ලබා දුන්නේ නම් විදුලි ගාස්තු ද 100%කින් වඩා දිගු ලෙස වැඩි වීමට එරෙහි සටහන් ඇතැයි පුවත් වාර්තා වෙයි.

මීට අමතරව, 2026 මාර්තු 9 දින විදුලිබල මණ්ඩලය (CEB) නිල වශයෙන් ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම පිළිබඳ ගැසට් නිවේදනය බලපත්‍ර වශයෙන් අනුමත වී ඇති අතර, CEB‑ය කටයුතු කොටස් වශයෙන් පැවරිමින් අලුත් සමාගම් 06 ක් ලෙස වෙනස් කිරීමට නියමිත වේ.

ජනපතිට ඉදිරිපත් කිරීමට නියමිත මෙම සාකච්ඡාවේ ප්‍රධාන අරමුණ කාර්ය මණ්ඩලයේ අයිතීන් සහ සේවා වගකීම් නව පද්ධතිය තුළ ආරක්ෂා කිරීම, wages ගැටළු සාකච්ඡා කිරීම හා ආයතන ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ කාලසීමාව නිවැරදි භාවිතා කිරීම ලෙස සඳහන් වේ. ජනපති ද ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම “දිගුකාලීන හා සැලසුම් සහිත ක්‍රියාවලියක්” බවට හඳුන්වා දී ඇත.

ඇමරිකාව සහ ඉරානය අතර 2026 පෙබරවාරි අවසානයේ ආරම්භ වූ යුධ තත්ත්වය ලෝක බලශක්ති වෙළඳපොළට දැඩි බලපෑමක් ඇති කර තිබේ.

විශේෂයෙන් Hormuz සමුද්‍ර ද්වාරය හරහා ගමන් කරන තෙල් නෞකා කිහිපයකට ප්‍රහාර එල්ල වීමෙන් එම මාර්ගයේ නෞකා ගමනාගමනය බොහෝ දුරට නතර වී ඇත.

මෙම සමුද්‍ර මාර්ගය හරහා ලෝකයේ භාවිත වන තෙල් ප්‍රමාණයේ සම්භාව්‍යයෙන් 20%ක් පමණ ප්‍රවාහනය වන බව විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙයි.

මෙම තත්ත්වය හේතුවෙන් Brent තෙල් මිල ඩොලර් 100 ඉක්මවා ඉහළ ගොස් ඇති අතර, 2022 න් පසු දැකෙන වැඩිම මිලක් ලෙස වාර්තා වී ඇත. තෙල් සැපයුම අඩුවීම නිසා ලෝක ආර්ථිකයට දැඩි බලපෑම් ඇතිවිය හැකි බව ජාත්‍යන්තර බලශක්ති ආයතන අනතුරු අඟවයි.

මෙම අර්බුදය සමනය කිරීම සඳහා ඇමරිකාව ඇතුළු රටවල් මහත් පරිමාණයෙන් ඉන්ධන සම්පත් ගබඩාවලින් (strategic reserves) තෙල් නිකුත් කිරීම ගැන තීරණ ගෙන තිබේ. එහිදී ලක්ෂ 172ක් බැරල් පමණ තෙල් වෙළඳපොළට නිකුත් කිරීමට සැලසුම් කර ඇත.

විශ්ලේෂකයන් පවසන්නේ මෙම යුද්ධය දිගු කාලයක් පැවතුනහොත් ලෝකය පුරා ඉන්ධන මිල, ගෑස් මිල සහ ආහාර මිල ඉහළ යා හැකි බවත් ඒ නිසා ආර්ථික මන්දගාමී තත්ත්වයක් පවා ඇතිවිය හැකි බවයි.