පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන්ට ලබාදෙන වැටුප්, ඉන්ධන දීමනා, වාහන පහසුකම්, නිවාස පහසුකම් සහ අනෙකුත් වරප්‍රසාද පිළිබඳව සමාජ මාධ්‍ය සහ මහජන අතර දැඩි විවේචන මතුවී තිබේ.

විශේෂයෙන්ම රට තුළ ජීවන වියදම ඉහළ යාම, බදු වැඩිවීම සහ ජනතාවට මුහුණ දීමට සිදුව ඇති ආර්ථික පීඩනය අතර මන්ත්‍රීවරුන්ට මෙවැනි වරප්‍රසාද පවත්වාගෙන යාම අසාධාරණ බවට අදහස් පළ වේ.

විවේචකයන් පෙන්වා දෙන්නේ සාමාන්‍ය රාජ්‍ය සේවකයෙකුගේ වැටුපට වඩා මන්ත්‍රීවරුන්ට ලැබෙන දීමනා ගණනාවක් ඉතා ඉහළ මට්ටමක පවතින බවයි.

එමෙන්ම පාර්ලිමේන්තු වාහන බලපත්‍ර, ඉන්ධන කෝටා සහ විවිධ දීමනා රටේ ආර්ථික තත්ත්වය සලකා බැලීමේදී සීමා කළ යුතු බවට දේශපාලන විශ්ලේෂකයන්ගේ අදහසයි.

විපක්ෂයේ දේශපාලන නායකයින් කිහිප දෙනෙකු පවසන්නේ ආර්ථික අර්බුදයකින් තවමත් සම්පූර්ණයෙන් පිටතට නොපැමිණි රටක, දේශපාලකයන්ගේ වරප්‍රසාද අඩු කිරීම ජනතාවට විශ්වාසය ලබාදෙන වැදගත් පියවරක් විය හැකි බවයි.

ඒ අතරතුර රජයේ පාර්ශවය පවසන්නේ මන්ත්‍රීවරුන්ගේ රාජකාරි නිසි ලෙස ඉටු කිරීමට අවශ්‍ය පහසුකම් පවත්වා ගැනීමත් වැදගත් බවයි.

මේ කරුණ සම්බන්ධයෙන් සිවිල් සංවිධාන කිහිපයක්ද පාර්ලිමේන්තු වියදම් සම්බන්ධයෙන් වැඩි පාරදෘශ්‍යතාවක් සහ ජනතාවට තොරතුරු ලබාදීම අවශ්‍ය බවට අවධාරණය කර තිබේ.

කොළඹ සහ කෑගල්ල ඇතුළු ප්‍රදේශ කිහිපයක බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා පිරිසක් රජයේ සමහර ප්‍රතිපත්තිවලට විරෝධය පළ කරමින් විරෝධතා පැවැත්වූ බව වාර්තා වෙයි.

මෙම විරෝධතා වලදී ඔවුන් පෙන්වා දුන්නේ ආගමික අංශයට අදාල කරුණු පිළිබඳ රජය ගන්නා තීරණවලදී භික්ෂූන්ගේ අදහස් ප්‍රමාණවත් ලෙස සැලකිල්ලට නොගන්නා බවයි.

එමෙන්ම බෞද්ධ ආගමික ස්ථාන සංරක්ෂණය, විහාරස්ථාන භූමි සම්බන්ධ ගැටලු සහ ආගමික අධ්‍යාපන වැඩසටහන් සඳහා රජයේ වැඩි අවධානයක් අවශ්‍ය බවද ඔවුන් සඳහන් කළහ.

මෙම විරෝධතා අතරතුරදී භික්ෂූන් වහන්සේලා රජයට ඉල්ලා සිටියේ ආගමික සංස්කෘතික වටිනාකම් ආරක්ෂා කිරීමට විශේෂ ප්‍රතිපත්ති ක්‍රියාත්මක කරන ලෙසයි.

සමහර දේශපාලන විචාරකයන් පවසන්නේ මෙවැනි විරෝධතා රටේ දේශපාලනයට ආගමික බලපෑම තවදුරටත් වැඩි කරනු ඇති බවයි.

තවත් පිරිසක් කියන්නේ ආගමික නායකයන්ගේ අදහස් සමාජය තුළ වැදගත් බැවින් රජය ඒවා සලකා බැලිය යුතු බවයි.

එමෙන්ම විපක්ෂ පක්ෂ කිහිපයක්ද මෙම විරෝධතා ගැන ප්‍රකාශ කරමින් කියා සිටියේ රජය ජනතාවගේ සහ ආගමික නායකයන්ගේ ගැටලු සම්බන්ධයෙන් නිසි ප්‍රතිචාර නොදක්වන්නේ නම් මෙවැනි විරෝධතා තවදුරටත් වැඩි විය හැකි බවයි.

අමෙරිකා සහ ඉරානය අතර ඇති ගැටුම් නිසා, ශ්‍රී ලංකාවට ආසන්න මුහුදු කලාපයේ ආරක්ෂාව වැඩි කර තිබේ.

නාවික ආරක්ෂාව වැඩි කිරීම: නාවික මාර්ග ආරක්ෂාව, ආනයනික භාණ්ඩ සහ ප්‍රවාහන සේවා ආරක්ෂා කිරීමේ අවශ්‍යතාවය.

සංචාරක කර්මාන්තයට බලපෑම්: විදේශ සංචාරකයන් අඩු වීම සහ සංචාරක ආදායම් අඩු වීමේ අවදානම.

රාජ්‍ය ආරක්ෂණ පියවර වැඩි කිරීම: නාවික හමුදා නිලධාරීන්ගේ වැඩි බලාත්මක කිරීම සහ ආරක්ෂක පියවර දියුණු කිරීම.

ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් වලට සෘජු බලපෑම්: නාවික මාර්ගයේ අවදානම් නිසා ආනයන-අපනයන කටයුතු ප්‍රමාද වීම, බහුතර වෙළඳාම අසමත් වීම.

බහුජන ජීවන වියදම් වැඩි වීමේ අවදානම: ඉන්ධන සහ භාණ්ඩ මිල ඉහළ යාම, නිෂ්පාදන පිරිවැය වැඩි වීම.

දේශපාලන හා ආරක්ෂක අවධානය වැඩි වීම: ජාත්‍යන්තර තත්ත්වය පිළිබඳව රජය, ආරක්ෂක ආයතන සහ ආනයන-අපනයන අංශ වැඩි අවධානයෙන් ක්‍රියාත්මක විය යුතු බව විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙති.

මැදපෙරදිග යුද්ධ තත්ත්වය ශ්‍රී ලංකා ආර්ථිකයට දැඩි බලපෑම් ඇති කරමින් තිබේ. විශේෂයෙන්ම, ඉන්ධන, ගෑස් සහ මූලික භාණ්ඩ ආනයන පිරිවැය ඉහළ යාමට හේතු වී ඇත.

ආර්ථික පීඩනය: යුද්ධ තත්ත්වය දිගුවනවා නම්, ශ්‍රී ලංකා වෙළඳාම සහ ආනයන-අපනයන ක්‍රියාකාරකම් බරපතළ බලපෑම්ට ලක් වන බව.

මිල වැඩිවීමේ අවදානම: ජීවන වියදම් සහ භාණ්ඩ මිල අඛණ්ඩව වැඩි වීමේ අවදානමක්.

කර්මාන්ත හා සේවා අසමත් වීම: සේවා හා නිෂ්පාදන ක්‍රියාකාරකම් අඩාල වීමේ අවදානම.

බැංකු හා මුදල් ප්‍රවාහන පද්ධති බලපෑම්: විදේශ විනිමය ගැටලු සහ මුදල් අස්ථාවරතාවය ඇති වීමේ අවදානම.

ශිල්ප කර්මාන්ත හා කුඩා ව්‍යාපාර අසමත් වීමේ අවදානම: ආර්ථික ක්ෂේත්‍ර බරපතළ ලෙස බලපානවා.

ආනයන-අපනයන ප්‍රමාද: යුද්ධ තත්ත්වය නිසා ප්‍රවාහන මාර්ගවල ප්‍රමාද සහ භාණ්ඩ නැව්ගත කිරීමේ ගැටලු.

ජාත්‍යන්තර ආර්ථික ආරක්ෂක අවධානය: රටේ ආනයන-අපනයන ආයතන වැඩි අවධානයෙන් ක්‍රියාත්මක විය යුතු බව විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙති.

QR පද්ධතිය යටතේ වාහන වර්ග අනුව සතියකට ලබාගත හැකි ඉන්ධන ප්‍රමාණය සීමා කර තිබේ.

උදාහරණයක් ලෙස මෝටර් සයිකල්, ත්‍රීවීල්, කුඩා කාර්, වෑන් සහ බස් රථ වැනි වාහන වර්ග සඳහා වෙන වෙනම සීමා නියම කර ඇත.

මෙම සීමා තීරණය කිරීමේදී රට තුළ පවතින ඉන්ධන තොග, දෛනික පරිභෝජන ප්‍රමාණය සහ ආනයනික ඉන්ධන සැපයුම් තත්ත්වය වැනි කරුණු සැලකිල්ලට ගෙන ඇති බව බලශක්ති අමාත්‍යාංශය පවසයි.

ඒ සමඟම අත්‍යවශ්‍ය සේවා සඳහා උදාහරණයක් ලෙස රෝහල්, පොලිසිය, විදුලිබල හා ජල සැපයුම් සේවා, සහ පොදු ප්‍රවාහන සේවා සඳහා විශේෂ ඉන්ධන කොටස් වෙන් කර ඇති බවද සඳහන් වේ.

ආර්ථික විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙන්නේ මෙවැනි සීමා තත්ත්වයක් දිගුකාලීනව පවත්වා ගැනීම රටේ ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම්වලට බලපෑම් ඇති කළ හැකි නමුත්, කෙටි කාලීනව ඉන්ධන පරිභෝජනය පාලනය කිරීමට එය උපකාරී විය හැකි බවයි.

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉන්ධන බෙදාහැරීම පාලනය කිරීම සඳහා නැවත QR code පද්ධතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමට තීරණය කර ඇති බව Ministry of Power and Energy Sri Lanka විසින් ප්‍රකාශ කර ඇත.

මේ අනුව වාහන හිමියන්ට තම වාහනය ලියාපදිංචි කර QR කේතයක් ලබාගත යුතු අතර, ඉන්ධන ලබාගන්නා විට එම කේතය පිරවුම්හලේ scan කරනු ඇත.

මෙය ඉන්ධන තොග අධික ලෙස එක් පුද්ගලයෙකු විසින් ලබාගැනීම වැළැක්වීමටත්, රට තුළ පවතින ඉන්ධන සංචිත සුරක්ෂිතව පාලනය කිරීමටත් හඳුන්වා දී ඇත.

මෙම ක්‍රමය මුලින්ම 2022 ආර්ථික අර්බුදය සමයේ හඳුන්වා දුන් National Fuel Pass ක්‍රමය මත පදනම්ව යළි ක්‍රියාත්මක කර තිබේ.

එම කාලයේ දිගු පෝලිම් සහ ඉන්ධන හිඟය පාලනය කිරීමට මෙම ක්‍රමය සැලකිය යුතු ලෙස උපකාරී වූ බවත් බලධාරීන් සඳහන් කරයි.

නව පද්ධතිය යටතේ පිරවුම්හල් සියල්ලම දත්ත පද්ධතියකට සම්බන්ධ කර ඇති අතර, වාහනයක් සතියකට ලබාගත් ඉන්ධන ප්‍රමාණය සෘජුවම නිරීක්ෂණය කළ හැකි බවද කියා සිටී.

ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් සභා මැතිවරණ දිගු කාලයක් පැවැත්වීම ප්‍රමාද වී තිබීම පිළිබඳ දේශපාලනික හා සමාජික විවේචන තවදුරටත් මතුවෙමින් තිබේ.

විවිධ විපක්ෂ දේශපාලන පක්ෂ සහ ප්‍රජා සංවිධාන පවසන්නේ ජනතාවට තම ප්‍රාදේශීය නියෝජිතයන් තෝරාගැනීමේ අයිතිය දිගටම ප්‍රමාද කිරීම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රියාවලියට බරපතළ අභියෝගයක් බවයි.

පළාත් සභා පද්ධතිය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය පාලනයේ වැදගත් කොටසක් වන අතර එය ස්ථාපිත වන්නේ 13th Amendment to the Constitution of Sri Lanka මඟිනි.

මෙම පද්ධතිය යටතේ පළාත් මට්ටමේ අධ්‍යාපන, සෞඛ්‍ය, කෘෂිකර්ම වැනි ක්ෂේත්‍රවල තීරණ ගැනීමට අවස්ථාව තිබේ. එහෙත් මැතිවරණ නොපැවැත්වීම හේතුවෙන් එම පළාත් සභා බොහෝ ප්‍රදේශවල පාලන බලය ආණ්ඩුකාරවරුන් සහ නිලධාරීන්ට පමණක් සීමා වී ඇති බව විවේචකයන් පෙන්වා දෙයි.

ඇතැම් දේශපාලන විශ්ලේෂකයන් පවසන්නේ මෙම ප්‍රමාදය නිසා පළාත් මට්ටමේ ජනතා ගැටලු සම්බන්ධයෙන් ජනතාවට සෘජු දේශපාලන නියෝජනයක් නොමැති තත්ත්වයක් ඇතිවී තිබෙන බවයි.

ඔවුන්ගේ අදහස අනුව පළාත් සභා ක්‍රියාකාරී නොවීම නිසා ප්‍රදේශීය සංවර්ධන තීරණ බොහෝවිට මධ්‍යම රජය විසින් පමණක් ගනු ලබන බව ද කියා සිටී.

එම අතර රජය පවසන්නේ පළාත් සභා මැතිවරණ පැවැත්වීමට පෙර මැතිවරණ ක්‍රමයේ වෙනස්කම් සහ නීතිමය ගැටලු විසඳිය යුතු බවයි. එමෙන්ම රටේ ආර්ථික තත්ත්වය සහ මැතිවරණ පැවැත්වීමට අවශ්‍ය වියදම් ද සැලකිල්ලට ගත යුතු බව නිලධාරීන් පෙන්වා දෙයි.

කෙසේ වෙතත් විපක්ෂය අවධාරණය කරන්නේ මැතිවරණය තවදුරටත් ප්‍රමාද කිරීම දේශපාලන වාසියක් සඳහා ගන්නා තීරණයක් විය හැකි බවට ජනතාව අතර සැකයක් ඇති කර ඇති බවයි.

ඒ හේතුවෙන් පළාත් සභා මැතිවරණ කඩිනමින් පැවැත්වීමට දේශපාලන සහ සමාජ පාර්ශව ගණනාවක් ඉල්ලා සිටී.

විදුලිබල ගාස්තු වැඩි කිරීමත් සමඟ රට පුරා විවිධ වෘත්තීය සමිති, පාරිභෝගික සංවිධාන සහ සමාජ කණ්ඩායම් විරෝධතා පළ කරමින් සිටී.

විශේෂයෙන් ගාස්තු සංශෝධනයෙන් පසු ගෘහස්ථ පාරිභෝගිකයන්ට මෙන්ම කුඩා ව්‍යාපාරිකයන්ටද විශාල බරක් පැන ඇති බව ඔවුන් පෙන්වා දෙයි.

විවේචකයන් පවසන්නේ විදුලිබල ගාස්තු වැඩි කිරීම සඳහා ප්‍රධාන හේතුව ලෙස සඳහන් කරන ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ වැඩපිළිවෙළ සහ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය ගිවිසුම් නිසා සාමාන්‍ය ජනතාවට අමතර බදු හා සේවා ගාස්තු පැනවීමට සිදුව ඇති බවයි.
ඔවුන් පෙන්වා දෙන්නේ ඉන්ධන මිල, ප්‍රවාහන වියදම් සහ ආහාර මිලද ඒ සමඟම ඉහළ යාම නිසා ජීවන වියදම තවත් වැඩි වී ඇති බවයි.

ආර්ථික විශ්ලේෂකයන් කිහිපදෙනෙක් ද පෙන්වා දෙන්නේ විදුලිබල ගාස්තු ඉහළ යාම නිසා කර්මාන්ත හා නිෂ්පාදන වියදම් වැඩිවීමක් සිදුවිය හැකි බවයි.
එම තත්ත්වය දිගටම පැවතියහොත් කුඩා හා මධ්‍ය පරිමාණ කර්මාන්ත ගැටලුට මුහුණ දීමට සිදුවිය හැකි බව ඔවුන් අනතුරු අඟවයි.

එම අතර රජය පවසන්නේ රජයේ විදුලිබල ආයතනය වන Ceylon Electricity Board (CEB) දිගු කාලයකින් අලාභයට ලක්ව ඇති බැවින් එය ස්ථාවර කිරීම සඳහා ගාස්තු සංශෝධනය අවශ්‍ය වූ බවයි.

නිලධාරීන් කියා සිටින්නේ ගාස්තු වැඩි කිරීම අරමුණ වන්නේ විදුලිබල පද්ධතිය පවත්වාගෙන යාම සහ අනාගතයේ විදුලි කප්පාදු වලක්වා ගැනීම බවයි.

කෙසේ වෙතත් විවේචකයන් පෙන්වා දෙන්නේ ගාස්තු වැඩි කිරීමට පෙර ආයතනික කළමනාකරණ දුර්වලතා, අක්‍රමිකතා සහ නාස්ති වියදම් පිළිබඳ සවිස්තර විමර්ශනයක් සිදු කළ යුතු බවයි.

ඔවුන්ගේ අදහස අනුව එවැනි ගැටලු විසඳීමකින් තොරව ගාස්තු වැඩි කිරීමෙන් අවසානයේ බර පැටවෙන්නේ සාමාන්‍ය ජනතාවටම බවයි.

ශ්‍රී ලංකා වායුගෝල විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් උණුසුම් කාලගුණය පිළිබඳ ඇම්බර් අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් කර තිබේ.

ඒ අනුව බස්නාහිර, සබරගමුව, දකුණු, උතුරු මැද සහ වයඹ පළාත් වල සමහර ප්‍රදේශවලත්, මොනරාගල, මන්නාරම සහ වව්නියාව දිස්ත්‍රික්කවලත් උෂ්ණත්ව දර්ශකය “අවධානය” මට්ටමට ළඟා විය හැකි බව කියා ඇත.

මෙම උෂ්ණත්ව දර්ශකය යනු සරල උෂ්ණත්වය පමණක් නොව, වාතයේ ආර්ද්‍රතාවය සමඟ එකතුවී මිනිස් සිරුරට හැඟෙන සත්‍ය උණුසුමයි.

ඒ නිසා සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වයට වඩා වැඩි උණුසුමක් මිනිසුන්ට දැනෙන අවස්ථා ඇතිවිය හැකි බව ද විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙයි.

අධික උණුසුම නිසා දිගු වේලාවක් හිරු එළියට නිරාවරණය වුවහොත් සෞඛ්‍ය ගැටලු ඇති විය හැකි බව ද වාර්තා වේ.

එබැවින් ජනතාවට පහත උපදෙස් දී ඇත:

වැඩ කරන ස්ථානවල නිතර ජලය පානය කිරීම.
දිගු වේලාවක් හිරු එළියට නොසිට සෙවණ යට විවේක ගන්නා ලෙස.
වැඩි උෂ්ණත්වයේදී දැඩි ශාරීරික කටයුතු සීමා කිරීම.
සුදු හෝ ලා පැහැති සැහැල්ලු ඇඳුම් පැළඳීම.
ගෙවල් තුළ සිටින වැඩිහිටියන් හා රෝගී පුද්ගලයන් පිළිබඳ අවධානයෙන් සිටීම.
වාහන තුළ දරුවන් තනිව නොතැබීම.

මෙම තත්ත්වය තව දින කිහිපයක් පැවතිය හැකි බැවින් සෞඛ්‍ය අංශ සහ ආපදා කළමනාකරණ අංශ ජනතාවට අවධානයෙන් සිටින ලෙස දැනුම් දී ඇත.

ආරක්ෂක විශ්ලේෂකයන් අනාවැකි දක්වනවා, යුද්ධය දිගටම පැවතිහොත් මධ්‍යපෙරදිග කලාපයේ විශාල යුද අර්බුදයක් ඇති විය හැකි බව.

හෝර්මුස් මුහුදු නාලාව සහ ප්‍රවාහන මාර්ග අවදානම් යටතේ පවතී, එය ලෝක තෙල් සැපයුමට බලපානු ඇති බව විශ්ලේෂකයන් අනාවැකි දක්වයි.

තෙල් මිල ඉහළ යාම, භාණ්ඩ මිල වැඩිවීම, ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳාම අඩාල වීම වැනි ප්‍රතිවිපාක ඇති විය හැකි බවත් පෙන්වා දෙයි.

තේහ්රාන් නගරයේ ආරක්ෂක බලකායන් ප්‍රධාන මාර්ග, රජයේ ගොඩනැගිලි ආරක්ෂා කිරීමට වැඩි විශාලත්වයෙන් යොදා ඇත.

පීඩිත ජනතාවට ආරක්ෂිත ස්ථාන ලබාදීමේ වැඩපිළිවෙළ ක්‍රියාත්මක කර ඇත.