ස්විට්සර්ලන්තයේ ජිනීවා නුවර පැවැත්වෙන 79 වන ලෝක සෞඛ්‍ය සමුළුවට සමගාමීව සංවිධානය කරන ලද පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය සෞඛ්‍ය සම්බන්ධීකරණ සමුළුව (Commonwealth Health Coordination Forum) පසුගියදා පැවැත්විණි.

පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ලේකම් කාර්යාලයේ මෙහෙයවීමෙන් පැවැත්වූ මෙම සමුළුවේ මෙවර තේමාව වූයේ “Shaping the Future of cancer across the commonwealth” යන්නයි.

මෙම අවස්ථාවට ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරමින් සෞඛ්‍ය අමාත්‍ය වෛද්‍ය නලින්ද ජයතිස්ස මහතා සහභාගී වූ අතර, ඔහු ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ දකුණු සහ අග්නිදිග ආසියානු කලාපීය සමුළුවේ සභාපතිවරයා ලෙස ද මෙහිදී විශේෂ නියෝජනයක් සිදු කළේය.

සෞඛ්‍ය හා ජනමාධ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ ලේකම් විශේෂඥ වෛද්‍ය අනිල් ජාසිංහ, නියෝජ්‍ය අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් වෛද්‍ය එස්. ශ්‍රීධරන් සහ ජිනීවා හි ශ්‍රී ලංකා නිත්‍ය නියෝජිත සුමිත් දසනායක යන මහත්වරුන් ඇතුළු ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරීහු පිරිසක් මෙම දූත පිරිසට ඇතුළත් වූහ.

2026 වසර සඳහා වන ඡන්ද හිමි නාමලේඛනය ලියාපදිංචි කිරීමේ කටයුතු සම්බන්ධයෙන් මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව විශේෂ නිවේදනයක් නිකුත් කර තිබේ.

ඒ අනුව, තම නම, ලිපිනය හෝ හැඳුනුම්පත් අංකයෙහි යම් සංශෝධනයක් සිදු කිරීමට ඇත්නම් හෝ මෙතෙක් නාමලේඛනයට ඇතුළත් වී නොමැති නම්, ඒ පිළිබඳව සොයා බලන ලෙස කොමිසම ජනතාවගෙන් ඉල්ලා සිටියි.

මෙහිදී 2009 පෙබරවාරි 01 වන දිනට පෙර උපත ලැබූ පුද්ගලයින්ට අදාළ ග්‍රාම නිලධාරී කාර්යාලය වෙත ගොස් සිය තොරතුරු විමසීමේ හැකියාව පවතී.

ඉදිරි ලියාපදිංචි කිරීමේ ක්‍රියාවලියට පෙර සියලු දත්ත නිවැරදිව පවතින බව තහවුරු කරගන්නා ලෙස දැනුම් දෙන මැතිවරණ කොමිසම, වැඩිදුර තොරතුරු කොමිසමේ නිල වෙබ් අඩවිය හරහා ද පරීක්ෂා කළ හැකි බව පවසයි.

කඩුවෙල නගරාධිපති රංජන් ජයලාල් මහතා විසින් බිය ගැන්වීමක් සිදු කළ බවට සහ නීතිඥවරියකගේ දේපළවලට හානි කිරීමක් සම්බන්ධයෙන් ලැබුණු පැමිණිලි පිළිබඳ විමර්ශනයක් සිදු කරන ලෙස කඩුවෙල මහේස්ත්‍රාත් අරුණ ඉන්ද්‍රජිත් බුද්ධදාස මහතා පොලීසියට නියෝග කර තිබේ.

මෙම නියෝගය කඩුවෙල, මාලඹේ සහ වැලිකඩ පොලිස් ස්ථාන වෙත ලබාදී ඇත්තේ, පැමිණිලි සම්බන්ධයෙන් නිසි විමර්ශන සිදු නොවූ බවට පැමිණිලිකාර පාර්ශ්වයේ නීතිඥවරුන් අධිකරණයට දැනුම් දීමෙන් අනතුරුවය.

පැමිණිලිකාරිය වන නීතිඥ නේත්‍රපානි ඩයස් මහත්මිය සත්ව සුභසාධන කණ්ඩායමක් සමඟ කඩුවෙල මහ නගර සභා කාර්යාලයේදී නගරාධිපතිවරයා හමුවීමට ගොස් තිබුණි. එහිදී නගරාධිපතිවරයා ඔවුන්ට තර්ජනය කර කාර්යාලයෙන් ඉවත් කළ බවට චෝදනා එල්ල වී තිබේ.

එම සිද්ධියෙන් පසු ඩයස් මහත්මිය පොලිසියට පැමිණිල්ලක් සිදු කළ අතර, පසුව මෝටර් සයිකල්වලින් පැමිණි කිහිපදෙනෙකු ඇය පසුපස පැමිණ ඇගේ දේපළවලට හානි කළ බවද සඳහන් වේ.

පැමිණිලිකාර පාර්ශ්වයේ නීතිඥවරුන් පෙන්වා දුන්නේ, එම පැමිණිල්ල සම්බන්ධයෙන් පොලිසිය මෙතෙක් ක්‍රියාමාර්ග ගෙන නොමැති බවයි.

එහෙත්, සිද්ධියෙන් දින 13කට පසුව නගරාධිපති රංජන් ජයලාල් මහතා විසින් සිදු කළ පැමිණිල්ලකට අදාළව, සම්බන්ධ පුද්ගලයන්ගෙන් ප්‍රකාශ සටහන් නොගෙනම කරුණු අධිකරණයට වාර්තා කර ඇති බවද ඔවුන් චෝදනා කළහ.

කෙසේ වෙතත්, ජයලාල් මහතා වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිඥවරුන් මෙම චෝදනා ප්‍රතික්ෂේප කරමින් ඒවා අසත්‍ය බව ප්‍රකාශ කළහ.

අදාළ පැමිණිලි සම්බන්ධයෙන් ලිඛිත කරුණු ඉදිරිපත් කරන ලෙස නියෝග කළ මහේස්ත්‍රාත්වරයා, නඩුව යළි ජූලි 3 දින කැඳවීමට නියම කළේය.

නීති ක්ෂේත්‍රයේ දැඩි අවධානයට ලක්ව ඇති කරුණක් වන්නේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය සහ අභියාචනාධිකරණය සඳහා විනිසුරුවන් පත් කිරීම දිගින් දිගටම ප්‍රමාද වීමයි. මේ වනවිට එම අධිකරණ දෙක තුළ පුරප්පාඩු අටක් මාස ගණනාවක් තිස්සේ පවතින බව වාර්තා වේ.

එමෙන්ම, හිටපු ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු එස්. තුරෙයිරාජා මහතා විශ්‍රාම ගැනීමෙන් අනතුරුව අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාවේ ද පුරප්පාඩුවක් පවතින බව සඳහන් වේ.

නීති ක්ෂේත්‍රයේ ජ්‍යෙෂ්ඨයන් පෙන්වා දෙන්නේ, ඉහළ අධිකරණ සඳහා පත්කිරීම් ප්‍රමාද වීම සහ අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාවට නව සාමාජිකයෙකු පත් නොකිරීම හේතුවෙන් අධිකරණ පද්ධතියේ ස්වාධීනත්වය හා කාර්යක්ෂමතාවයට බලපෑම් ඇතිවිය හැකි බවයි.

මෙම තත්ත්වය හේතුවෙන් නඩු ගොඩගැසීම වැඩිවිය හැකි අතර, සාධාරණය ඉටු කිරීමේ ක්‍රියාවලියද ප්‍රමාද විය හැකි බවට ඔවුන් අනතුරු අඟවයි. පහළ අධිකරණ පද්ධතිය අධීක්ෂණය කරන ආයතනය පූර්ණ ශක්තියෙන් ක්‍රියා නොකිරීමද බරපතළ ගැටලුවක් ලෙස සැලකේ.

නීතිවේදීන් ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා සහ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාව වෙත ඉල්ලීමක් කර ඇත්තේ, ව්‍යවස්ථානුකූල ප්‍රතිපාදන සහ ජ්‍යෙෂ්ඨත්වය පදනම් කරගෙන ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය සහ අභියාචනාධිකරණයේ පුරප්පාඩු කඩිනමින් පිරවීමට පියවර ගන්නා ලෙසයි.

ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 107(1) වගන්තිය අනුව, අගවිනිසුරු, අභියාචනාධිකරණ සභාපති සහ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ හා අභියාචනාධිකරණ විනිසුරුවන් ජනාධිපතිවරයා විසින් පත්කරනු ලබන අතර, ඒ සඳහා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාවේ අනුමැතිය අවශ්‍ය වේ.

ඉන්දීය මහ කොමසාරිස් කාර්යාලයේ විශේෂ ආරාධනයකට අනුව මෙරට පාර්ලිමේන්තුව නියෝජනය කරන මන්ත්‍රීවරියන් පිරිසක් මේ වන විට ඉන්දියාවේ නිල සංචාරයක නිරතව සිටිති.

දෙරට අතර පවතින දිගුකාලීන රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික, සංස්කෘතික හා පාර්ලිමේන්තු සබඳතා තවදුරටත් වර්ධනය කර ගැනීම මෙම සංචාරයේ මූලික අරමුණයි.

විශේෂයෙන්ම කාන්තා සවිබල ගැන්වීම, සමාජ සංවර්ධනය සහ ස්ත්‍රී-පුරුෂ සමාජභාවය මත පදනම් වූ යහපාලන ක්‍රමවේදයන් සම්බන්ධයෙන් සහයෝගීතාව ප්‍රවර්ධනය කිරීම මෙහිදී අපේක්ෂා කෙරේ.

කාන්තා හා ළමා කටයුතු අමාත්‍ය සරෝජා පෝල්රාජ් මහත්මිය ප්‍රමුඛ මන්ත්‍රීවරියන් 15 දෙනෙකුගෙන් යුත් දූත පිරිසක් මෙම සංචාරයට එක්ව සිටිති.

2026 මැයි 17 වැනිදා පෙ.ව. 2.53ට ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද මෙම වාර්තාවට අනුව, මහජන බැංකුව පවසන්නේ තම විදේශ ප්‍රේෂණ පද්ධතිවලින් එකක විනිමය අනුපාත යෙදවීමේ දෝෂයක් හේතුවෙන්, වසර තුනකට ආසන්න කාලයක් තුළ ඇතැම් ගනුදෙනුකරුවන්ට අතිරික්ත මුදල් ගෙවීම් සිදුව ඇති බවයි.

එමඟින් බැංකුවට සිදුව ඇති මූල්‍ය බලපෑම රුපියල් මිලියන 656ක් පමණ වන බව ද බැංකුව සඳහන් කරයි.

බැංකුව නිකුත් කළ නිවේදනයට අනුව, මෙම ගැටලුව විශේෂිත විදේශ ප්‍රේෂණ පද්ධතියක එක් විදේශ මුදල් ඒකකයකට අදාල විනිමය අනුපාත යෙදවීමේ දෝෂයක් සම්බන්ධ වූ අතර, 2023 මැයි සිට 2026 මාර්තු දක්වා සිදු වූ ගනුදෙනු මෙම දෝෂයෙන් බලපෑමට ලක්ව ඇත.

මෙම දෝෂය මෑතකදී හඳුනාගෙන ඇති අතර, එය මේ වනවිට සම්පූර්ණයෙන්ම නිවැරදි කර ඇති බව මහජන බැංකුව ප්‍රකාශ කළේය.

මෙම සිදුවීම අනාවරණය වීමෙන් අනතුරුව, බැංකුව අභ්‍යන්තර සමාලෝචනයක් ආරම්භ කර ඇති අතර, මෙහෙයුම් පාලන ක්‍රම තවදුරටත් ශක්තිමත් කරමින්, ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව ඇතුළු නියාමන සහ අධීක්ෂණ ආයතන සමඟ සාකච්ඡා කරමින් සිටින බව ද සඳහන් කළේය.

බැංකුවට අනුව, රුපියල් මිලියන 656ක ඇස්තමේන්තුගත අලාභය මේ වනවිටත් එහි මූල්‍ය ප්‍රකාශන තුළ සම්පූර්ණයෙන්ම ගණන්ගත කර ඇති අතර, තවත් අමතර මූල්‍ය බලපෑමක් අපේක්ෂා නොකරන බව ද ප්‍රකාශ කර ඇත.

එසේම, බලපෑමට ලක් වූ ගනුදෙනු සම්බන්ධයෙන් මුදල් ආපසු අයකර ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය ද ආරම්භ කර ඇති අතර, අදාල ගනුදෙනුකරුවන්ගෙන් මුදල් ආපසු ලබා ගැනීමේ කටයුතු වල යම් ප්‍රගතියක් ද මේ වනවිට ලබා ඇති බව මහජන බැංකුව පැවසීය.

තවද, මෙම සිදුවීම බැංකුවේ දෛනික මෙහෙයුම්, ඩිජිටල් සේවා හෝ තැන්පතු කටයුතු කෙරෙහි කිසිදු බලපෑමක් ඇති නොකරන බවත්, බැංකුවේ සමස්ත මූල්‍ය ස්ථාවරත්වයට මෙය සැලකිය යුතු බලපෑමක් නොවන බවත් ගනුදෙනුකරුවන්ට මහජන බැංකුව සහතික විය.

එහි වත්කම් පදනම රුපියල් ට්‍රිලියන 3.8ක් පමණ වන බව ද බැංකුව පෙන්වා දුන්නේය.

බණ්ඩාරවෙල – බදුල්ල මාර්ගයේ ත්‍රීමයිල් ප්‍රදේශයේදී ඊයේ (16) රාත්‍රියේ සිදුවූ රිය අනතුරකින් රුහුණු විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨයේ දෙවන වසරේ සිසුවෙකු මියගොස් තිබේ.

යතුරුපැදියක් මෝටර් රථයක ගැටීමෙන් සිදුවූ මෙම අනතුරින් තවත් සිසුවෙකු බරපතළ තුවාල ලබා දියතලාව මූලික රෝහලට ඇතුළත් කර ඇති බව බණ්ඩාරවෙල පොලිසිය පවසයි.

මෙසේ අවාසනාවන්ත ලෙස මියගොස් ඇත්තේ මඩකළපුව, ඉරුජයපුරම් පදිංචිව සිටි 22 හැවිරිදි මානික්කරාජ් එරෝන් නැමති සිසුවෙකි.

මොවුන් මිතුරන් පිරිසක් සමග යතුරුපැදි හතරකින් ඇල්ල ප්‍රදේශයේ සංචාරයක නිරත වෙමින් සිටියදී මෙම අනතුරට මුහුණ දී ඇත.

බදුල්ල දෙස සිට බණ්ඩාරවෙල දෙසට ධාවනය වූ මෝටර් රථයක සිසුන් ගමන් කළ යතුරුපැදිය ගැටී ඇති බව පොලිස් පරීක්ෂණවලදී අනාවරණය වී තිබේ.

මෙරට ගැබිණි මව්වරුන් පරීක්ෂා කිරීමේ සහ දරුවන්ට රෝග වැළඳීම වැළැක්වීමේ අරමුණින් ක්‍රියාත්මක කෙරෙන ‘ත්‍රිත්ව තුරන් කිරීමේ’ (Triple Elimination) ජාතික වැඩසටහන එළඹෙන ජුනි මස 01 වැනිදා සිට දිවයින පුරා ආරම්භ කරන බව සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය නිවේදනය කරයි.

මෙම වැඩසටහනේ ප්‍රධානතම අංගය වන්නේ මෙතෙක් මූලික පරීක්ෂණ පද්ධතියට ඇතුළත් නොවූ හෙපටයිටීස් – බී (Hepatitis-B) රෝගය හඳුනාගැනීමේ පරීක්ෂණය, ගැබිණි මවක් ලියාපදිංචි වන අවස්ථාවේදීම සිදුකිරීමට පියවර ගැනීමයි.

මීට පෙර මෙරට ක්‍රියාත්මක වූයේ HIV සහ සිපිලිස් (Syphilis) රෝග මවගෙන් දරුවාට සම්ප්‍රේෂණය වීම වැළැක්වීමේ ‘ද්විත්ව තුරන් කිරීමේ’ (Dual Elimination) වැඩසටහනකි. එම වැඩසටහනේ සාර්ථකත්වය මත 2019 වසරේදී ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය විසින් ශ්‍රී ලංකාව එම රෝග දෙක මවගෙන් දරුවාට බෝවීම වැළැක්වූ රටක් ලෙස නිල වශයෙන් සහතික කරන ලදී.

ජාතික ලිංගාශ්‍රිත රෝග හා ඒඩ්ස් මර්දන ව්‍යාපාරයේ විශේෂඥ වෛද්‍ය නිමාලි ජයසූරිය මහත්මිය සඳහන් කළේ, දැනටමත් මෙරට තුළ HIV සහ සිපිලිස් බෝවීම ඉතා අවම මට්ටමක පවතින බවයි.

පවුල් සෞඛ්‍ය කාර්යංශයේ ප්‍රජා විශේෂඥ වෛද්‍ය සංජීව ගොඩකන්ද මහතා පෙන්වා දුන්නේ, ගැබිණි සමයේ මුල් අවස්ථාවේදීම මෙම පරීක්ෂණවලට ලක්වීම දරුවාගේ සෞඛ්‍යාරක්ෂාවට අතිශය වැදගත් වන බවයි. ශ්‍රී ලංකාවේ මාතෘ සංරක්ෂණ වැඩසටහන ලොව ඉහළ මට්ටමක පවතින බවද හෙතෙම වැඩිදුරටත් අවධාරණය කළේය.

ශ්‍රීලංකන් ගුවන් සේවයට අදාළව විදේශීය රටවල් දෙකකදී සිදුවූ මූල්‍ය වංචා සහ අක්‍රමිකතා දෙකක් සම්බන්ධයෙන් එම ගුවන් සේවය නිල නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් කරුණු පැහැදිලි කර තිබේ. එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ (UAE) සේවා සම්පාදකයෙකුගේ ඊමේල් ගිණුමක් හැක් කිරීම සහ ඉන්දියාවේ චෙන්නායි කාර්යාලයේ සිදුවූ මුදල් අවභාවිතයක් මෙසේ හෙළි වී ඇත.

එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ ඩුබායි හි සේවා සම්පාදකයෙකු වෙත ගෙවිය යුතු ඩිරාම් 974,000 ක (රුපියල් මිලියන 80 කට අධික) මුදලක් සම්බන්ධයෙන් මෙම අර්බුදය හටගෙන ඇත. අදාළ සමාගම තමන්ට මුදල් ලැබී නොමැති බව දැනුම් දීමෙන් පසු සිදුකළ සොයාබැලීම් වලදී අනාවරණය වී ඇත්තේ කිසියම් තෙවන පාර්ශවයක් විසින් එම සමාගමේ නිල ඊමේල් ගිණුමට අනවසරයෙන් ඇතුළු වී බැංකු ගිණුම් තොරතුරු වෙනස් කර ඇති බවයි.

වංචාකරුවන් විසින් නිල සන්නිවේදන නාලිකා සහ බලයලත් අත්සන් සහිත ව්‍යාජ ලිපිලේඛන ඉදිරිපත් කරමින් ශ්‍රීලංකන් ගුවන් සේවය නොමඟ යවා ඇති බවත්, මෙම තත්ත්වය සේවා සම්පාදකයාගේ පද්ධතියේ පවතින අනාරක්ෂිත බව නිසා සිදුවූවක් බැවින් ඒ පිළිබඳ වගකීම තමන් භාර නොගන්නා බවත් ශ්‍රීලංකන් ගුවන් සේවය අවධාරණය කරයි.

මේ අතර, ඉන්දියාවේ චෙන්නායි නුවර පිහිටි ශ්‍රීලංකන් ගුවන් සේවා කාර්යාලයේ මූල්‍ය අංශයේ සේවය කළ ඉන්දීය ජාතික සේවකයින් පිරිසක් විසින් ඉන්දීය රුපියල් මිලියන 22 ක (ශ්‍රී ලංකා රුපියල් මිලියන 80 කට අධික) මුදලක් අවභාවිතා කර ඇති බව අනාවරණය වී තිබේ.

දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ ඉන්වොයිසි, ගෙවීම් තොරතුරු සහ අත්සන් වංචනික ලෙස වෙනස් කරමින් මොවුන් මෙම මංකොල්ලය සිදුකර ඇත. කොළඹ පිහිටි ප්‍රධාන කාර්යාලයට ඇතිවූ සැකය මත සිදුකළ අභ්‍යන්තර පරීක්ෂණයකින් පසු අදාළ සේවකයින් සේවයට වාර්තා කිරීම පැහැර හැර පලා ගොස් ඇති බව වාර්තා වේ.

මෙම සිදුවීම් දෙක සම්බන්ධයෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවේ අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව (CID), එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ බලධාරීන් සහ ඉන්දීය නීති ක්‍රියාත්මක කරන ආයතන දැනුවත් කර ඇති අතර, විමර්ශන කටයුතු මේ වන විටත් ක්‍රියාත්මක වේ. සිදුවූ අලාභය පියවා ගැනීමටත්, වගකිව යුත්තන්ට එරෙහිව නීතිමය පියවර ගැනීමටත් ශ්‍රීලංකන් ගුවන් සේවය කටයුතු කරමින් සිටියි.