2026 මාර්තු 9 වැනි දින මධ්‍යම රාත්‍රියේ සිට බලපැවැත්වෙන ලෙස ශ්‍රී ලංකාවේ ඉන්ධන මිල නැවත සංශෝධනය කරමින් මිල ඉහළ දැමීමක් සිදු කළ බව Ceylon Petroleum Corporation විසින් නිවේදනය කර ඇත. මෙම සංශෝධනය අනුව පෙට්‍රල්, ඩීසල් සහ කෙරොසින් ඇතුළු ප්‍රධාන ඉන්ධන වර්ග කිහිපයක මිල වැඩි කර ඇත.

නව මිල සංශෝධනය අනුව ඔක්ටේන් 92 පෙට්‍රල් ලීටරයක මිල රුපියල් 24කින් ඉහළ දමා රුපියල් 317 දක්වා වැඩි කර ඇත. එසේම ඔක්ටේන් 95 පෙට්‍රල් ලීටරයක මිල රුපියල් 25කින් ඉහළ දමා රුපියල් 365 දක්වා වැඩි කර ඇත.

ඩීසල් මිලද මෙම සංශෝධනය සමඟ ඉහළ ගොස් ඇති අතර සාමාන්‍ය ඩීසල් ලීටරයක මිල රුපියල් 22කින් ඉහළ දමා රුපියල් 303 දක්වා වැඩි කර ඇත. එසේම සුපර් ඩීසල් ලීටරයක මිල රුපියල් 24කින් ඉහළ දමා රුපියල් 353 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත.

මෙයට අමතරව කෙරොසින් ලීටරයක මිල රුපියල් 13කින් ඉහළ දමා රුපියල් 195 දක්වා වැඩි කර ඇති බවද නිල වශයෙන් සඳහන් කර ඇත.

ඉන්ධන මිල ඉහළ දැමීමට ප්‍රධාන හේතුව ලෙස ජාත්‍යන්තර වෙළඳපොළේ අමු තෙල් මිල ඉහළ යාම පෙන්වා දී ඇත. මධ්‍යපූර්ව කලාපයේ පවතින ආරක්ෂක හා දේශපාලන උණුසුම හේතුවෙන් ලෝක වෙළඳපොළේ තෙල් මිල ඉහළ ගොස් ඇති අතර එය ශ්‍රී ලංකාවටද සෘජුව බලපා ඇති බව බලධාරීන් පවසයි.

ශ්‍රී ලංකාව සිය ඉන්ධන අවශ්‍යතා බොහොමයක් ආනයනය කරනු ලබන රටක් වන බැවින්, ජාත්‍යන්තර වෙළඳපොළේ මිල වෙනස්වීම් දේශීය මිලවලට සෘජුව බලපාන බවද සඳහන් වේ. මේ අතර, රුපියලේ අගය හා ආනයන වියදම් ඉහළ යාමද ඉන්ධන මිල සංශෝධනයට හේතුවක් බවද බලධාරීන් පෙන්වා දෙයි.

මෙම මිල සංශෝධනය හේතුවෙන් ප්‍රවාහන වියදම් ඉහළ යා හැකි බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙයි. විශේෂයෙන් බස් ගාස්තු සහ භාණ්ඩ ප්‍රවාහන වියදම් ඉහළ යා හැකි බැවින් වෙළඳපොළේ භාණ්ඩ මිලවලටද බලපෑමක් ඇතිවිය හැකි බව ඔවුන් අනාවරණය කරයි.

ඉන්ධන මිල ඉහළ දැමීමේ නිවේදනයට පෙර රටේ ප්‍රදේශ කිහිපයක ඉන්ධන පිරවුම්හල්වල දිගු පෝලිම්ද දැකගත හැකි වූ අතර, මිල වැඩි වීමට පෙර ඉන්ධන ලබාගැනීමට රියදුරන් උත්සාහ කළ බව වාර්තා වේ.

මේ අතර, ජනතාව පවසන්නේ ඉන්ධන මිල ඉහළ යාමත් සමඟ ජීවන වියදම තවදුරටත් ඉහළ යා හැකි බවයි. විශේෂයෙන්ම ධීවර හා ගම්මාන ප්‍රදේශවල ජනතාව කෙරොසින් මිල ඉහළ යාමෙන් දැඩි අපහසුතාවට පත්විය හැකි බවද සඳහන් වේ.

ලංකාවේ සමාජ ජාල භාවිතය ඉතා වේගයෙන් වර්ධනය වෙමින් පවතින අතර එය සමඟම වැරදි තොරතුරු සහ ව්‍යාජ පුවත් පැතිරීම පිළිබඳවද දැඩි අවධානයක් යොමු වී තිබේ. විශේෂයෙන් දේශපාලනික සිදුවීම්, ආර්ථික තීරණ සහ සමාජික ගැටලු සම්බන්ධයෙන් සත්‍යතාව තහවුරු නොකළ තොරතුරු සමාජ ජාල මගින් පැතිර යාම ජනතාව අතර අවුල් සහගත තත්ත්වයක් ඇති කරන බව විශේෂඥයින් පෙන්වා දෙති.

Facebook, YouTube, TikTok සහ X (Twitter) වැනි සමාජ ජාල වේදිකා හරහා විවිධ තොරතුරු ඉතා වේගයෙන් ජනතාව අතරට පැමිණෙන බැවින් ඒවායේ සත්‍යතාව තහවුරු කිරීම කාලයක් ගතවන කාර්යයක් බවද සඳහන් වේ. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සත්‍ය තොරතුරු සහ ව්‍යාජ තොරතුරු එකට මිශ්‍රව ජනතාව අතරට පැතිර යාමේ අවදානමක් පවතින බව මාධ්‍ය විශ්ලේෂකයින් පවසයි.

විශේෂයෙන් මැතිවරණ කාලවලදී සහ දේශපාලනික තත්ත්වයන් උණුසුම් වන අවස්ථාවලදී ව්‍යාජ පුවත් සහ දේශපාලනික ප්‍රචාරණ වැඩි වීමක් දක්නට ලැබෙන බව ඔවුන් සඳහන් කරයි. එවැනි තොරතුරු ජනතාවගේ අදහස් හා මතයන්ට බලපෑම් කළ හැකි බැවින් ඒවා පිළිබඳව සමාජය අවධානයෙන් සිටිය යුතු බවද ඔවුන් පෙන්වා දෙයි.

මෙම තත්ත්වය සැලකිල්ලට ගනිමින් මාධ්‍ය සංවිධාන සහ සමාජ සංවිධාන ජනතාවට මාධ්‍ය සාක්ෂරතාව (Media Literacy) වැඩිදියුණු කිරීමේ වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කරමින් සිටින බව වාර්තා වේ. එම වැඩසටහන් මගින් සත්‍ය තොරතුරු හඳුනාගැනීම, විශ්වාසදායක මූලාශ්‍ර භාවිතා කිරීම සහ ව්‍යාජ පුවත් හඳුනාගැනීම පිළිබඳව ජනතාවට දැනුවත් කිරීම සිදු කරයි.

එමෙන්ම රජය ද සමාජ ජාල භාවිතය සම්බන්ධයෙන් නව නීතිමය ක්‍රමවේද හඳුන්වාදීම පිළිබඳව සලකා බලමින් සිටින බව වාර්තා වේ. නීති විශේෂඥයින් පෙන්වා දෙන්නේ ව්‍යාජ තොරතුරු හිතාමතා ප්‍රචාරය කිරීම සමාජයේ විශ්වාසය හා ජනතා සම්බන්ධතා බිඳ දැමිය හැකි බැවින් ඒවා පාලනය කිරීම සඳහා නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග අවශ්‍ය බවයි.

කෙසේ වෙතත් මාධ්‍ය නිදහස රැකගැනීම සහ වැරදි තොරතුරු පාලනය කිරීම අතර සමබරතාවයක් පවත්වා ගැනීම ඉතා වැදගත් බවද විශේෂඥයින් අවධාරණය කරයි.
ඒ අනුව ජනතාවටත් සමාජ ජාල භාවිතා කරන විට තොරතුරු සත්‍යද යන්න පරීක්ෂා කර බලමින් වගකීමෙන් යුතුව ඒවා බෙදාහදා ගැනීම වැදගත් බව පෙන්වා දෙනු ලැබේ.

පාර්ලිමේන්තුව තුළ පසුගිය දිනවල රජය ක්‍රියාත්මක කරමින් ඇති ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති සහ ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳව දැඩි දේශපාලනික විවාදයක් මතුවී තිබේ. විශේෂයෙන් බදු ප්‍රතිපත්ති, රාජ්‍ය ආයතන ප්‍රතිසංවිධානය සහ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය ආයතන සමඟ ඇති ගිවිසුම් සම්බන්ධයෙන් විපක්ෂ පාර්ශවය රජයට දැඩි විවේචන එල්ල කරමින් සිටී.

විපක්ෂ මන්ත්‍රීවරුන් පෙන්වා දෙන්නේ පසුගිය මාස කිහිපය තුළ රජය විසින් ගත් තීරණ කිහිපයක් නිසා සාමාන්‍ය ජනතාවගේ ජීවන වියදම් තවත් වැඩි වී ඇති බවයි. විශේෂයෙන් බදු වැඩි කිරීම, විදුලි ගාස්තු සහ ඉන්ධන මිල සංශෝධනය කිරීම වැනි තීරණ හේතුවෙන් දිනපතා ජීවිතය ගෙන යාම ජනතාවට තවදුරටත් අපහසු වී ඇති බව ඔවුන් පවසති.

තවත් කරුණක් ලෙස විපක්ෂය පෙන්වා දෙන්නේ රාජ්‍ය ආයතන ප්‍රතිසංවිධානය කිරීමේ නාමයෙන් රජය සමහර වැදගත් රාජ්‍ය සම්පත් පුද්ගලික අංශයට ලබාදීමට උත්සාහ කරන බවයි. විශේෂයෙන් විදුලිබල, වරාය සහ බලශක්ති ක්ෂේත්‍ර සම්බන්ධයෙන් ගෙන ඇති තීරණ පිළිබඳව ඔවුන් සැකය පළ කරයි. ඔවුන් පවසන්නේ එවැනි තීරණ දිගුකාලීනව රටේ ආර්ථික ස්වාධීනත්වයට බලපාන බවයි.

එමෙන්ම පාර්ලිමේන්තුව තුළ පැවති විවාදයකදී විපක්ෂ මන්ත්‍රීවරුන් රජයෙන් ඉල්ලා සිටියේ ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාමාර්ග සම්බන්ධයෙන් සම්පූර්ණ විස්තර ජනතාවට පැහැදිලිව ඉදිරිපත් කරන ලෙසයි. රජය ගන්නා තීරණ ජනතාවට බලපාන බැවින් ඒවා පිළිබඳව විනිවිදභාවයෙන් යුතුව ක්‍රියා කළ යුතු බවද ඔවුන් සඳහන් කළහ.

කෙසේ වෙතත් රජයේ නියෝජිතයින් පවසන්නේ මෙම විවේචන දේශපාලනික අරමුණු මත ඉදිරිපත් කරන බවයි. රජය පෙන්වා දෙන්නේ රට පසුගිය කාලයේ මුහුණ දුන් දැඩි ආර්ථික අර්බුදයෙන් පිටවීම සඳහා ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ අත්‍යවශ්‍ය බවයි.
රජයේ අදහස අනුව බදු පද්ධතිය සංශෝධනය කිරීම, රාජ්‍ය ආයතන කාර්යක්ෂම කිරීම සහ විදේශ ආයෝජන ආකර්ෂණය කිරීම වැනි පියවර රටේ දිගුකාලීන ආර්ථික ස්ථාවරතාවය සඳහා ගනු ලබන බවයි.

ආර්ථික විශේෂඥයින් පෙන්වා දෙන්නේ මෙම විවාදය ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන ක්ෂේත්‍රයේ ඉදිරි කාලයේදී තවත් උණුසුම් විය හැකි බවයි. විශේෂයෙන් ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී රජය හා විපක්ෂය අතර දේශපාලන තර්ක තවත් තද විය හැකි බවත් ඔවුන් සඳහන් කරයි.

මැද පෙරදිග ප්‍රදේශයේ දේශපාලනික සහ යුධමය අස්ථාවරතාවය හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන අපනයන කර්මාන්තයක් වන තේ කර්මාන්තයට දැඩි බලපෑමක් එල්ල වී ඇති බව තේ අපනයනකරුවන් පවසති.

මැද පෙරදිග රටවල්, විශේෂයෙන් සෞදි අරාබිය, ඉරාක්, ඉරාන්, එක්සත් අරාබි එමීරේට්ස් සහ ටර්කි වැනි රටවල් ශ්‍රී ලංකා තේ සඳහා විශාල වෙළඳපොළක් ලෙස සැලකේ. මේ රටවල් වෙත ශ්‍රී ලංකාවේ තේ අපනයනය කරන ප්‍රමාණය සමස්ත අපනයන ප්‍රමාණයෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් වේ.
නමුත් මෑත කාලයේ එම ප්‍රදේශයේ ඇතිවූ ආරක්ෂක ගැටලු, නාවික ගමනාගමනයට ඇති අවදානම් සහ වෙළඳපොළ අස්ථාවරතාවය හේතුවෙන් නව තේ ඇණවුම් අඩු වී ඇති බව වාර්තා වේ.

තේ වෙළඳ නියෝජිතයින් පවසන්නේ මෙම තත්ත්වය දිගටම පැවතුණහොත් සතියකට ඩොලර් මිලියන 10 සිට 15 දක්වා විදේශ විනිමය ආදායමක් ශ්‍රී ලංකාවට අහිමි විය හැකි බවයි.

මෙම තත්ත්වය නිසා තේ වගාකරුවන්ට සහ කර්මාන්තයට සම්බන්ධ කම්කරුවන්ටද ආර්ථික අපහසුතා ඇති වීමේ අවදානමක් පවතින බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙති.

එම නිසා ශ්‍රී ලංකා තේ මණ්ඩලය නව වෙළඳපොළ සොයා ගැනීම සඳහා ආසියානු සහ යුරෝපීය රටවල් සමඟ වෙළඳ සම්බන්ධතා ශක්තිමත් කිරීමට කටයුතු කරමින් සිටින බවද වාර්තා වේ.

ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය ප්‍රතිසංවිධානය කරමින් එය රාජ්‍ය අයිති නව සමාගම් කිහිපයකට බෙදා හැරීමට රජය ගෙන ඇති තීරණය පිළිබඳව විදුලිබල ක්ෂේත්‍රයේ වෘත්තීය සමිති විරෝධය පළ කර තිබේ.
මෙම ප්‍රතිසංවිධානය යටතේ විදුලි නිෂ්පාදනය, බෙදාහැරීම සහ කළමනාකරණය වෙන වෙනම සමාගම් ලෙස ක්‍රියාත්මක කිරීමට යෝජනා කර ඇත. රජය පවසන්නේ මෙම පියවර මගින් විදුලිබල ක්ෂේත්‍රයේ කාර්යක්ෂමතාව වැඩි කර ආර්ථික පාඩු අවම කිරීමට හැකි වන බවයි.
කෙසේ වෙතත්, වෘත්තීය සමිති පෙන්වා දෙන්නේ මෙම ක්‍රියාවලිය අවසානයේ රාජ්‍ය සම්පත් පුද්ගලික අංශයට ලබාදීමක් විය හැකි බවයි. එම නිසා ඔවුන් මෙම තීරණයට විරෝධය පළ කරමින් වෘත්තීය ක්‍රියාමාර්ග ආරම්භ කිරීමටත්, අවශ්‍ය වුවහොත් විදුලි සැපයුමට බලපාන වැඩ වර්ජන පවත්වා ගැනීමටත් සූදානම් බව පවසයි.

ලංකා රජය 2026 මාර්තු මාසයේදී විදේශ ණය ගනුදෙනු නැවත සාකච්ඡා කිරීමට යෝජනා කළ අතර, IMF සහ විදේශ ණය හිමියන් සමඟ සාකච්ඡා කරමින් දේශීය ආර්ථිකය ස්ථායී කිරීම, විදේශ විනිමය ශක්තිමත් කිරීම සහ ආර්ථික සංවර්ධන වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කිරීම අරමුණ කර තිබේ.
මෙම සාකච්ඡා මඟින් පසුගිය වසරවල ගනුදෙනු කොට තිබූ පොළී අනුපාතික, ණය ආපසු ගෙවීම් කාලසටහන්, ණය නැවත සැලසුම් කිරීම සහ repayment schedules වැනි කරුණු සලකා බලයි. IMF විසින් බදු යාවත්කාලීන කිරීම, VAT පාලනය සහ ලාභ බදු සැලසුම් යාවත්කාලීන කිරීම, සහ අපනයන ආදායම් වැඩි කිරීම යන නිර්දේශ ඉදිරිපත් කර ඇත.
විපක්ෂ සහ සේවා සංගම්, මෙම reforms නිසා සාමාන්‍ය ජනතාවට ඇති ආර්ථික බලපෑම් පිළිබඳ විවිධ අදහස් පළ කරමින් සිටී. විශේෂඥයින් පවසන විට, මෙම reforms සාර්ථකව ක්‍රියාත්මක වුවහොත් ශ්‍රී ලංකා ආර්ථිකය වඩාත් ස්ථායි සහ විදේශ ආයෝජන ආකර්ෂණීය බවට පත්විය හැකි බවයි.
රජය පවසන විට, මෙම සාකච්ඡා මඟින් දේශීය මුදල් ස්ථායීභාවය, විදේශ විනිමය ශේෂය ශක්තිමත් කිරීම සහ රටේ ණය ශ්‍රේණිගත කිරීම් වැඩි කිරීමේ අරමුණ ඇති බවයි. IMF සහ විදේශ ණය හිමියන් සමඟ සාකච්ඡා කිරීමේදී ශ්‍රී ලංකාව ණය ආපසු ගෙවීම් කාලසටහන්, පොළී අනුපාතික සහ නව ව්‍යාපාර ආයෝජන අවස්ථා පිළිබඳ වැඩිදුර වැඩසටහන් සැලසුම් කරයි.

2026 මාර්තු වියදම් සංඛ්‍යාලේඛන අනුව:
සහල් මිල ~150 රුපියල්/කිලෝ
කිරිපිටි ~200 රුපියල්/කිලෝ
ගෑස් ~1,000+ රුපියල්/සී.එන්.
ජල ගාස්තු ~50% ඉහළ යාමක්

මෙම මිල ඉහළ යාම නිසා බොහෝ පවුල් ආර්ථික පීඩනයට ලක් වෙමින් පවතී. පවුල් බොහොමයකට මාසික වියදම් සාමාන්‍යයෙන් 30,000–50,000 රුපියල් අතර වැඩි විය හැක.
සාමාන්‍ය ජනතාව මේ නව වියදම් සහය නොලැබෙන බවට පැමිණෙයි. සමීප කොන්ත්‍රාත් සමිති සහ ජනතා ආර්ථික කණ්ඩායම් පවසන්නේ රජය “සමාජ ආරක්ෂණ වැඩසටහන්” වඩාත් දැඩිව ක්‍රියාත්මක කළ යුතු බවයි.

2026ඉදිරි පළාත් සභා මැතිවරණ සඳහා දේශපාලන පක්ෂ රැසක් ප්‍රතිසංවිධානය වීමේ කටයුතු ආරම්භ කර ඇත.
ප්‍රචාරණ ක්‍රියාමාර්ග: Colombo, Kandy, Galle, Jaffna regions වල live campaign events.
Social media campaigns, rallies, and televised debates.

ප්‍රධාන ඉදිරිපත් කිරීම්: Economic reforms, cost of living, corruption allegations.
Infrastructure development, education, and healthcare promises.

ජනතාවේ අවධානය: සාමාන්‍ය ජනතාව ආර්ථික, සේවා සහ දේශපාලන විශ්වාසය පදනම් කරමින් පක්ෂ තේරීම් කරයි.

2026 මාර්තු මාසයේදී, ශ්‍රී ලංකා අධ්‍යාපන අමාත්‍යංශය විසින් ජාතික අධ්‍යාපන පද්ධතිය සඳහා විශාල සංශෝධන ක්‍රියාත්මක කරයි.
විෂය නිර්දේශ යාවත්කාලීන කිරීම: පාසල් සහ විශ්වවිද්‍යාල මට්ටමේ විෂය නිර්දේශ පුළුල් කරන අතර, විශේෂයෙන් ඉංග්‍රීසි, ගණිතය, විද්‍යාව, තාක්ෂණ වැනි විෂයන් සඳහා නව පාඨමාලා ඇතුළත් කරයි.
ඩිජිටල් අධ්‍යාපන වැඩසටහන්: සියලු මධ්‍යම පාසල් වලට කම්පියුටර් උපකරණ සහ e-learning modules ලබාදෙන අතර, දුරස්ථ අධ්‍යාපන ක්‍රමවේද තවදුරටත් පුළුල් කරයි.
විභාග පද්ධති සංශෝධනය: ශ්‍රී ලංකාවේ O/L සහ A/L විභාග මට්ටම් වෙනස් කර skill-based, critical thinking oriented approach එකකට යොමු කරයි.
ගුරුවරුන් පුහුණු කිරීම: නව විෂය නිර්දේශ ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා ගුරුවරුන්ට පුහුණු වැඩමුළු 2–3 මාසකින් පැවැත්වේ.
ප්‍රතිඵල: මෙම reforms මඟින් ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන තත්ත්වය උසස් කිරීමට, විදේශ අධ්‍යාපන ආයතන සමඟ සමාන මට්ටමකට යොමු වීමට උදව් වන බව පවසයි.