ශ්රී ලංකාවේ බැංකු ක්ෂේත්රය මේ වන විට ජනතා විශ්වාසය සම්බන්ධයෙන් අතිශය බරපතළ අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටින බව පෙනී යයි.
මහනුවර පිහිටි පෞද්ගලික බැංකු ශාඛාවක සිදුවී ඇතැයි කියන මහා පරිමාණ වංචාව සහ ජාතික සංවර්ධන බැංකුවෙන් (NDB) ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 40කට ආසන්න මුදලක් අතුරුදන්වීම පිළිබඳ වාර්තා වීමත් සමඟ පාලන පද්ධති, අධීක්ෂණය, අභ්යන්තර පාලනය සහ නියාමන වගකීම් පිළිබඳ දැඩි ගැටලු මතු වී ඇත.
දශක ගණනාවක් පුරා ශ්රී ලංකාවේ බැංකු පද්ධතිය ස්ථාවර හා වෘත්තීයමය ලෙස නියාමනය කරන ලද මූල්ය පද්ධතියක් ලෙස ප්රචාරය කරනු ලැබීය. එහෙත් අද එම ප්රතිරූපයට දැඩි හානියක් සිදුව තිබේ.
අදාළ බැංකු වංචාව සම්බන්ධයෙන් හෙළිවෙමින් පවතින තොරතුරු අතිශය කණගාටුදායකය. පොලිස් පරීක්ෂණ අනුව, ජ්යෙෂ්ඨ බැංකු නිලධාරීන් වසර ගණනාවක් පුරා ණය ලේඛන ව්යාජ ලෙස සකස් කරමින්, ගනුදෙනුකරුවන්ගේ වාර්තා වෙනස් කරමින් සහ දිගුකාලීන ගනුදෙනුකරුවෙකුගේ නමින් රුපියල් මිලියන ගණනක් වංචා සහගත ගනුදෙනු මගින් ලබාගෙන ඇති බවට චෝදනා එල්ල වී තිබේ.
ජ්යෙෂ්ඨ කළමනාකාරීත්වයේ සහ ශාඛා නිලධාරීන්ගේ අත්අඩංගුවට ගැනීම් මඟින් මෙය සාමාන්ය ක්රියාපටිපාටි දෝෂයක් නොව, ආයතනික මට්ටමේ බරපතළ අසාර්ථකත්වයක් බව පෙන්නුම් කරයි.
ඊටත් වඩා බරපතළ කරුණ වන්නේ, පීඩිතයා විසින් කළ පැමිණිලි බැංකුවේ ඉහළ කළමනාකාරීත්වය විසින් නොසලකා හැර ඇති බවට වන චෝදනාය. එය සත්ය නම්, මෙය සාමාන්ය නොසැලකිල්ලක් ද, නැතහොත් වංචාකාරී ක්රියාකාරකම් සැඟවීමට කළ උත්සාහයක් ද යන ප්රශ්නය මතු වේ.
රජයේ විශ්ලේෂක වාර්තාව මගින් බැංකු නිලධාරීන් විසින් ව්යාජ ලේඛන භාවිත කළ බව තහවුරු කිරීම, එම ආයතනයේ විශ්වාසනීයත්වයට දැඩි පහරක් එල්ල කරයි.
පාරිභෝගිකයන් තම ජීවිතයේ ඉතුරුම් බැංකුවල තැන්පත් කරන්නේ දැඩි පාලන ක්රම, විගණන සහ නියාමන ආරක්ෂණ පවතින බවට විශ්වාසයෙනි. එම විශ්වාසය දැන් දැඩි ලෙස කම්පාවට පත්ව තිබේ.
NDB බැංකුව සම්බන්ධයෙන් වාර්තා වන ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 40ක පමණ වංචාවත් සමඟ මෙම තත්ත්වය තවත් බරපතළ වී ඇත. මෙවැනි දැවැන්ත මූල්ය අතුරුදන්වීමක් සාමාන්ය මෙහෙයුම් ගැටලුවක් ලෙස බැහැර කළ නොහැකිය. මෙය සිදුවන්නේ බැංකු පද්ධතියේ හරය තුළය.
ගෝලීය මූල්ය පද්ධතිවල මෙවැනි සිදුවීම් වාර්තා වූ විට වහාම නියාමන පරීක්ෂණ, පාර්ලිමේන්තු විමර්ශන සහ ඉහළම මට්ටමේ ඉල්ලා අස්වීම් සිදුවේ. එහෙත් ශ්රී ලංකාවේ මහ බැංකුවට වාණිජ බැංකු සහ බාහිර විගණකවරුන්ට පමණක් වගකීම පැවරීමෙන් ඉවත්විය නොහැක.
මහ බැංකුව බැංකු පද්ධතියේ ප්රධාන අධීක්ෂණ ආයතනයයි. එහි වගකීම වන්නේ අඛණ්ඩව අධීක්ෂණය කිරීම, පරීක්ෂා කිරීම, නියාමනය කිරීම සහ වංචා සිදුවීමට පෙර ඒවා හඳුනාගෙන මැදිහත් වීමයි.
මිලියන ගණනක වංචා ප්රධාන බැංකු තුළින් හෙළිවීමත් සමඟ ජනතාවට ප්රශ්න කිරීමට අයිතියක් තිබේ.
නියාමන පරීක්ෂණ කොහිද?
අවදානම් තක්සේරු කිරීම් කොහිද?
අනතුරු ඇඟවීමේ පද්ධති කොහිද?
වසර ගණනාවක් පුරා මෙවැනි වංචා අනාවරණය නොවී පැවතියේ කෙසේද?
මෙවැනි සිදුවීම් කුඩා ගිණුම් දෝෂ නොවේ. සමස්ත මූල්ය පද්ධතියේ විශ්වාසයම කම්පාවට පත් කළ හැකි අර්බුදයන්ය.
විදේශ රැකියාකරුවන් තම අසීරු මහන්සියෙන් උපයාගත් මුදල් මෙරටට එවන්නේ බැංකු පද්ධතිය කෙරෙහි විශ්වාසයෙනි. නමුත් ව්යාජ ලේඛන, අභ්යන්තර සන්ධාන සහ දැවැන්ත වංචා පිළිබඳ පුවත් ප්රධාන ශීර්ෂපාඨ බවට පත්වීමත් සමඟ ඔවුන්ගේ විශ්වාසය අඩුවිය හැකිය.
බැංකු ක්ෂේත්රයේ මූලික පදනම වන්නේ විශ්වාසයයි. එම විශ්වාසය බිඳ වැටීම ආර්ථිකය පුරා වේගයෙන් පැතිර යා හැකිය. තැන්පත්කරුවන් බියට පත්වේ. ආයෝජකයන් විශ්වාසය අහිමි කරගනී. ජාත්යන්තර විශ්වාසනීයත්වය පිරිහෙයි.
ඒ අනුව වෘත්තීයමය වගකීම ඉහළ කළමනාකාරීත්වයෙන් ආරම්භ විය යුතුය. මෙම වංචා සිදුවී ඇති බැංකු වල ප්රධාන විධායක නිලධාරීන් සහ ජ්යෙෂ්ඨ කළමනාකාරීත්වය කිසිවක් සිදුවී නැති ආකාරයට කටයුතු කළ නොහැකිය.
නිහඬතාව, සාධාරණීකරණය හෝ අභ්යන්තර හානි පාලනය මඟින් ශ්රී ලංකාවට බැංකු පද්ධතිය කෙරෙහි ජනතා විශ්වාසය නැවත ගොඩනගා ගත නොහැක. විනිවිදභාවය, අපරාධ වගකීම්, ස්වාධීන විමර්ශන සහ නායකත්ව වගකීම් පමණක් එම විශ්වාසය යළි ගොඩනැගීමට උපකාරී වනු ඇත.
