නන්දා මාලිනියගේ අභාවයත් සමඟ ලාංකීය දේශපාලන දෘෂ්ටිවාදීමය අවකාශය තුළ පැනනැඟුණු සංවාදය හුදෙක් කලාකාරිනියක පිළිබඳ මතක ආවර්ජනයක් පමණක් නොවේ. එය වත්මන් ලාංකීය සමාජය වෙළාගෙන ඇති ප්රගතිශීලී සහ ප්රතිගාමී බලවේගයන්ගේ හැසිරීම් රටාව මැනිය හැකි සජීවී දේශපාලන දර්ශකයකි. ඇගේ සංගීතමය කාර්යභාරය සහ ජන සංගීතයට කළ දායකත්වය සංගීත ප්රජාවට අයිති ශාස්ත්රීය කලාපයක් වුවද, ඇය සතු වූ සමාජ-දේශපාලන අන්තර්ගතය අතිශය විවාදාත්මකය. විශේෂයෙන්ම ‘සත්යයේ ගීතය’ සහ ‘පවන’ වැනි ප්රසංග කේන්ද්ර කරගනිමින් ඇය වටා ගොඩනැඟෙන ප්රශංසාව මෙන්ම විරෝධයද, ලාංකීය දේශපාලන දේහයේ පවතින දෘෂ්ටිවාදීමය ධ්රැවීකරණය මනාව නිරූපණය කරයි.
1970 සහ 80 දශකවල ලංකාවේ පැවැති දක්ෂිණාංශික එක්සත් ජාතික පක්ෂ පාලනයේ මර්දනකාරී වටපිටාව තුළ, නන්දා මාලිනී සාම්ප්රදායික ප්රේම හෝ ආගමික ගීත කලාවෙන් බැහැරව පද්ධති විරෝධී දේශපාලන විඥානයක් සමාජගත කිරීමට කටයුතු කළාය. ඇගේ මෙම දේශපාලනික ගීත කලාව පීඩිත ජනතාවට සහ ප්රගතිශීලී ව්යාපාරවලට තමන්ට එරෙහි මර්දනයට විරුද්ධව සටන් කිරීමට අවශ්ය මතවාදී සහ සටන්කාමී පුනර්ජීවනය සපයනු ලැබීය. එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස රාජ්ය ගුවන්විදුලිය සහ රූපවාහිනිය තුළ ඇගේ ගීත නිල වශයෙන් තහනමට ලක් විය. පාලක ව්යුහය ඇයව දුටුවේ තමන්ට එරෙහි ප්රබලතම මතවාදී සතුරා ලෙසය. මෑතකාලීන ගෝඨාභය රාජපක්ෂ පාලන යුගයේ සිදු වූ මහජන නැඟිටීම් හමුවේ ඇය දැක්වූ සෘජු දේශපාලන මැදිහත් වීම දක්වාම මෙම ප්රතිරෝධී ස්ථාවරය අඛණ්ඩව ගලා ආවේය….
දෘෂ්ටිවාදීමය ගැටුමකදී සූක්ෂ්ම උපක්රමවේදය වන්නේ කලා නිර්මාණයක ‘සන්දර්භය’ සිතාමතාම ඉවත් කිරීමයි. ඇගේ අභාවයෙන් පසු සමාජ මාධ්ය තුළ පැතිර ගිය “නන්දා මාලිනී සුදුයි, ඇයට පාටක් නැත” වැනි ව්යාජ සාමවාදී සටන්පාඨ, ඇය නියෝජනය කළ සටන්කාමී දේශපාලන අනන්යතාව හීලෑ කිරීම සඳහා භාවිත කළ මතවාදී මෙවලම්ය. මෙම පටු ලිබරල්/මද්යස්ථ වාදී ප්රවේශයන් හරහා ප්රතිගාමීත්වයට මුවාවීමට අවශ්ය මතවාදී ආවරණය සපයනු ලබයි…
මෙම සන්දර්භය ඉවත් කිරීමේ භයානකම ප්රතිඵලය දැකිය හැක්කේ ‘පවන’ ප්රසංගයේ කූටප්රාප්තිය බඳු වූ ‘යදමින් බැඳ මගේ පුතා’ වැනි නිර්මාණ වත්මන් සමාජ මාධ්ය පරපුර විසින් කියවාගන්නා ආකාරය තුළය. 80 දශකයේ අගභාගයේ මෙරට පැවැති රාජ්ය භීෂණය, පැහැරගැනීම් සහ මනුෂ්ය ඝාතන සංස්කෘතිය අමතක කර දමන මෙම කණ්ඩායම්, එම ගීතය හුදෙක් ප්රචණ්ඩත්වය උත්තේජනය කළ සලකුණක් ලෙස අර්ථකථනය කිරීමට පෙළඹී සිටිති. ‘කිරිඅම්මාවරුන්ගේ’ කඳුළ වෙන් කොට පෙන්වමින් ඇය එදා ගැයූ ප්රතිරෝධයේ ගීතය, තාරුණ්යය මරණය වෙත බිලිදීමට හේතු වූයේද යන ව්යාජ ආචාරධර්මීය සංවාදයක් කරළියට පැමිණ තිබෙන්නේ එබැවිනි. මෙමඟින් සිදුවන්නේ එදා තරුණ සංහාරය දියත් කළ මර්දනකාරී රාජ්ය ව්යුහය ඉතිහාසයෙන් නිදොස් කොට, ප්රගතිශීලී චින්තනය අතාර්කික කරමින් එහි සමස්ත සාපරාධී වගකීම නන්දා මාලිනී නමැති කලාකාරිනිය මත පැටවීමයි. ඇගේ අභාවයට මාසයකට පමණ පෙර සිට ඇයට එරෙහිව සංවිධානාත්මකව දියත් වූ අපවාද සහ චෝදනා රැල්ල, ලාංකීය සමාජ විඥානය “දකුණට” හැරවීම සඳහා ‘නන්දා මාලිනී චින්තනය’ සමාජය තුළ අවමානයට ලක් කර යටපත් කිරීමේ දෘෂ්ටිවාදීමය උපායමාර්ගයකි.
නන්දා මාලිනී විවාදය තුළින් දිගහැරුණු වඩාත්ම කුතුහලයක් දනවන සුළු දේශපාලන සංසිද්ධිය වන්නේ, ලාංකීය සමාජයේ “නව දේශපාලන බුද්ධිමතුන්” යැයි කියාගන්නා පාර්ශ්වයන් සමාජය ඉදිරියේ බරපතළ ලෙස පරීක්ෂාවට ලක්වීමයි. ඇගේ දෘෂ්ටිවාදීමය ප්රතිරූපය හමුවේ දකුණේ ප්රතිගාමීත්වය ඉතාමත් නින්දිත ලෙස සමාජය විසින් ප්රතික්ෂේප වෙමින් සහ අපවාදයට ලක්වෙමින් පවා, සිය මාරාන්තික විපරීත ප්රතිරෝධය ප්රකාශයට පත් කළේය.මෙහිදී එරන්ද ගිනිගේ වැනි දක්ෂිණාංශික මතවාදීන්, සිංහල ජාතිවාදීන්,සමබිම පක්ෂය වැනි ඊනියා පශ්චාත්-නූතන බුද්ධිමතුන් මෙන්ම, එම පක්ෂයේ නායකයෙකු ලෙස කටයුතු කරන අපතයෙකු ලෙස ජනතාව අතර ප්රසිද්ද,දීප්ති කුමාර වැනි ‘රැඩිකල් යැයි පෙනී සිටින ලිබරල් දක්ෂිණාංශික (UNP) ව්යාපෘති’ හදන බලවේගයන්ගේ සැබෑ ස්වරූපය පොදු මහජනතාව ඉදිරියේ නිරාවරණය විය. තමන් “ප්රගතිශීලී හෝ තාර්කික” යැයි පෙන්වීමට උත්සාහ කළ මෙම නව බුද්ධිමය කල්ලි, නන්දා මාලිනී චින්තනය අවප්රමාණ කිරීමට යාමේදී කෙතරම් පටු, ද්වේෂසහගත සහ විකෘති මනසක් නිරූපණය කරන්නේද යන්න මෙම සංවාදයේදී මැනවින් ඔප්පු විය.සමකාලීනත්වයේ ප්රගතිශීලී විභවය සහ අනාගත ලංකාවේ හැඩය මේ සියලු දෘෂ්ටිවාදීමය කැළඹීම් මැද, අවසාන විග්රහයේදී සිදුවූයේ ප්රතිගාමීත්වය බලාපොරොත්තු වූ දෙයට හාත්පසින්ම ප්රතිවිරුද්ධ දෙයකි. නන්දා මාලිනිය අවපැහැ ගැන්වීමට දියත් වූ ව්යාපෘතිය මුළුමනින්ම පරාජය කරමින්, ලාංකීය ප්රගතිශීලී මතයේ, අදහසේ සහ ප්රගතිශීලී බලවේගයන්ගේ දැවැන්ත දෘෂ්ටිවාදීමය පුනර්ජීවනයක් මේ හරහා සිදු විය. අතිශය ලිබරල් අදහස් දරන්නන්ගේ සිට රැඩිකල් ප්රතිරෝධී කොටස් දක්වා සියලුම ප්රතිගාමී සහ ප්රගතිශීලී පාර්ශ්වයන් මෙම අවකාශය තුළ සක්රීය වෙමින්, තමන්ගේ මතවාදී සලකුණු තැබීමට සමත් විය.එබැවින්, නන්දා මාලිනී විවාදය යනු හුදෙක් එක් ගායිකාවක හෝ සංගීත සම්ප්රදායක සීමාවන් ඉක්මවා ගිය, අනාගත ලංකාවේ හැඩය සහ මඟ තීරණය කරගැනීමේ තීරණාත්මක සංවාදයකි. සමකාලීන සමාජය තුළ තවමත් නොනැසී පවතින ප්රගතිශීලී විභවය තේරුම් ගැනීමටත්, අනාගතය අරබයා සුභවාදී බලාපොරොත්තු තබාගත හැකි දේශපාලන සාධක හඳුනා ගැනීමටත් කදිම නිදසුනක් ලෙස මෙම සිදුවීම ඉතිහාසයට එකතු වේ.පරමාදර්ශී ප්රතිපත්තිගරුකභාවය සහ ප්රගතිශීලී භාවිතය අනාගත පරම්පරාවන් විසින් ඇයව සමාලෝචනය කරගත යුත්තේ මෙන්න මෙම දේශපාලන අන්තර්ගතයන් යාවත්කාලීන කරගනිමිනි. ඇය සංගීත ක්ෂේත්රයේ ස්ත්රී භූමිකාව සම්බන්ධයෙන් ප්රතිපත්තිගරුකභාවයේ අසිරිමත් පරමාදර්ශයකි. ඇය කිසිදු විටෙක පොදු දේශපාලන සම්මුතීන් හෝ වරප්රසාද හමුවේ තම දෘෂ්ටිවාදය පාවා දුන්නේ නැත. නූතන ධනවාදය සහ පාරිභෝගිකවාදය විසින් නිර්මාණය කරන ලද වෙළඳපොළ කොන්දේසිවලට ඇය කිසිදු විටෙක කොන්දේසි විරහිතව යටත් නොවුණා සේම, ඇය සමාජ යථාර්ථයන්ගෙන් පලා ගියේ හෝ ඒවා මඟහැර ගියේද නැත.
ඒ වෙනුවට එම කර්කශ යථාර්ථයන් තුළම සක්රීයව රැඳෙමින්, තමන්ගේම අනන්ය හැඩය තැබීමට ඇය සමත් වූවාය.නිගමනය: ප්රගතිශීලී සමාජයක සිහිනය සහ අපේ කාර්යභාරයනන්දා මාලිනී යනු අතීතකාමීත්වයේ සිරකර තැබිය හැකි හුදෙක් සෞන්දර්යාත්මක ස්වරයක් නොවේ; ඇය ලාංකීය ප්රගතිශීලී දෘෂ්ටිවාදයේ සජීවී ආත්මයයි. ඇගේ අභාවය කේන්ද්ර කරගනිමින් සිදු වූ මතවාදී කැළඹීම අපට පසක් කර දෙන්නේ සටන තවමත් අවසන් වී නොමැති බවයි. ප්රතිගාමී බලවේග ඇගේ දේශපාලන දත් ගැලවීමට හෝ ඇයව අපරාධකාරියක කිරීමට තැත් කරන වටපිටාවක, වඩා යහපත්, සාධාරණ සහ ප්රගතිශීලී සමාජයක් සිහින දකින සෑම මිනිසෙකුටම අද දවසේ පැවරෙන ප්රබල කාර්යභාරයක් තිබේ.එය නම්, මෙම දෘෂ්ටිවාදීමය ගැටුම දෙස අතිශය සවිඥානිකව සහ සෝදිසියෙන් යුතුව බැලීමයි. ඇය නියෝජනය කළ ප්රතිරෝධී, ධනේශ්වර-විරෝධී සහ ප්රගතිශීලී සමාජ-දේශපාලන අන්තර්ගතය හුදෙක් මතකයක් ලෙස තබා නොගෙන, ඉදිරි සමාජ පරිවර්තනයන් සඳහා වන සජීවී මෙවලමක් ලෙස ඉදිරියටම රැගෙන යාම සැබෑ ප්රගතිශීලීන්ගේ අත්හළ නොහැකි ඓතිහාසික වගකීමකි.
