ඩීසල් මිල ඉහළ යාමත් සමඟ බස් ගාස්තු අවම වශයෙන් සියයට 15කින් ඉහළ යා හැකි බව ලංකා පෞද්ගලික බස්හිමියන්ගේ සංගමයේ සභාපති ගැමුණු විජේරත්න මහතා සඳහන් කළේ ය.

ඉන්ධන කෝටාව වැඩි කර තිබුණද, වැඩිවන මෙහෙයුම් වියදම් හේතුවෙන් ගාස්තු සංශෝධනයක් නොමැතිව සේවාව පවත්වාගෙන යාම බස් හිමියන්ට දුෂ්කර වී ඇති බවද ඔහු පැවසීය.

තවද, ඉන්ධන මිල දැඩි ලෙස ඉහළ යාම හේතුවෙන් පුද්ගලික බස් රථ විශාල ප්‍රමාණයක් දැනටමත් ධාවනය නවතා ඇති බවත්, සහන ක්‍රියාමාර්ග නොගත්හොත් තවදුරටත් සේවා බාධා ඇති විය හැකි බවටත් ඔහු අනතුරු ඇඟවීය.

පසුගිය රාත්‍රියේ ලංකා ඔටෝ ඩීසල් ලීටරයක මිල රුපියල් 79කින් වැඩි කර ඇති අතර, නව මිල රුපියල් 382ක් ලෙස සටහන් වේ.

රජය විසින් නවතම ලෙස පෙට්‍රල් මිල වැඩි කිරීම පිළිබඳව ප්‍රතිචාර දක්වමින්, ත්‍රීරෝද රථ සංගම් විසින් වහාම ගාස්තු සංශෝධනයක් සිදු කරන ලෙස ඉල්ලා තිබේ.

ජාතික ඒකාබද්ධ ත්‍රීරෝද රථ සහ කර්මාන්තකරුවන්ගේ සංගමයේ මහලේකම් රෝහණ පෙරේරා මහතා අද උදෑසන පැවති මාධ්‍ය හමුවකදී ප්‍රකාශ කළේ, ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම රියදුරන්ගේ සේවාව පවත්වාගෙන යාමට දැඩි බලපෑමක් එල්ල කර ඇති බවයි.

“අද සිට ඉන්ධන මිල නැවත සංශෝධනය කර ඇත. මෙම වැඩිවීම අපගේ සේවාවට විශාල ගැටළුවක්. සේවාව සපයන්න ප්‍රමාණවත් ඉන්ධන නොමැති අතර රජය මිල වැඩි කර ඇත. මෙය ගසෙන් වැටුණු මිනිසෙකුට ගොන් හෙල්ල ගැසීමක් වැනි තත්ත්වයක්,” යැයි ඔහු පැවසීය.

මෙයට අමතරව, මීටර් ක්‍රමයට ක්‍රියාත්මක වන සියලු ත්‍රීරෝද රථ සඳහා පළමු කිලෝමීටර ගාස්තුව රුපියල් 20කින් ඉහළ නැංවීමක් යෝජනා කරන බවද ඔහු සඳහන් කළේය.

එසේම, සංගමයේ ගැටළු සහ ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලය වෙත යාමට සැලසුම් කර ඇති බවද ඔහු ප්‍රකාශ කළේය.

අප රටට වැදගත් වන රටට යෝග්‍ය, උචිත ජාතික බලශක්ති ප්‍රතිපත්තිය සම්පාදනය කිරීමේ වැඩසටහන අද දින ආරම්භ කළ බවත් මේ ප්‍රතිපත්තිය සම්පාදනය කරන්නේ අප රට බලශක්ති ක්ෂේත්‍රයෙන් සෝචනීය ඛේදනීය තත්ත්වයකට මුහුණ දෙමින් සිටින නිසා බවත් ඇත්ත පෙනි පෙනී තිබියදී ඒවා ප්‍රතික්ෂේප කරමින් සත්‍ය දත්ත බැහැර කරමින් අද වන විට වත්මන් රජය බලශක්ති සුරක්ෂිතභාවය නොව බලශක්ති අනාරක්ෂිතභාවයක් නිර්මාණය කරමින් පවතින බවත් විපක්ෂ නායක සජිත් ප්‍රේමදාස මහතා පැවසීය.

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම වර්තමානයේ ජනතාව මුහුණ දෙන ප්‍රධානතම ආර්ථික ගැටලුවක් බවට පත්ව ඇත.

ජාත්‍යන්තර වෙළඳපොළේ තත්ත්වයන් සහ යුද්ධ හේතු වශයෙන් දැක්වුවද, මෙම අර්බුදය මෙතරම් දුරට උග්‍ර වීමට හේතු වී ඇත්තේ රජයේ දුර්වල ආර්ථික කළමනාකරණය සහ නිසි සැලසුම් නොමැති වීම බව විවේචකයින් පෙන්වා දෙයි.

ඉන්ධන මිල ඉහළ යාමෙන් ප්‍රවාහන වියදම් දැඩි ලෙස වැඩි වී ඇති අතර, එහි බර සම්පූර්ණයෙන්ම සාමාන්‍ය ජනතාව මත පටවා ඇත.

බස් ගාස්තු, ආහාර ද්‍රව්‍ය සහ අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩවල මිල ඉහළ යාම හේතුවෙන් ජනතාවගේ ජීවන මට්ටම වැටී ඇත.

එහෙත්, මෙම තත්ත්වයට ප්‍රතිචාර වශයෙන් ජනතාවට සෘජු සහනයක් ලබා දීමට රජය විසින් ප්‍රමාණවත් ක්‍රියාමාර්ග ගෙන නොමැති බව දැඩි ලෙස විවේචනයට ලක්වේ.

තවද, කුඩා හා මධ්‍යම ව්‍යාපාර බිඳ වැටීමක් සිදු වෙමින් පවතින අතර, රැකියා අවස්ථා අඩුවීම දක්නට ලැබේ.

එවැනි තත්ත්වයකදී, දේශීය නිෂ්පාදනය වර්ධනය කිරීම හෝ විකල්ප බලශක්ති ප්‍රභවයන් (සූර්ය, වායු) ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා රජය ක්‍රියා නොකිරීම විශාල අඩුපාඩුවක් ලෙස පෙන්වා දිය හැක.

එමෙන්ම, ඉන්ධන ඉතිරි කිරීම සඳහා කාර්යාල කාලය සීමා කිරීම, පාසල් වසා දැමීම වැනි තීරණ ගැනීමෙන් පෙනී යන්නේ ගැටලුවට මූලික විසඳුම් ලබාදීම වෙනුවට තාවකාලික පියවරවලට පමණක් සීමා වී ඇති බවයි.

මෙවැනි පියවර දීර්ඝකාලීනව රටේ සංවර්ධනයට හා අධ්‍යාපනයට අහිතකර ලෙස බලපායි.

ඒ අනුව, ඉන්ධන මිල ඉහළ යාමට බාහිර හේතු තිබුණද, එය පාලනය කිරීමට සහ ජනතාවට සහනය ලබාදීමට අසමත් වීම රජයේ වගකීමක් ලෙස සැලකිය යුතුය.

මෙම අර්බුදය පාලනය කිරීමට නම් දිගුකාලීන, ස්ථාවර හා ජනතාව කේන්ද්‍ර කරගත් ප්‍රතිපත්ති ක්‍රියාත්මක කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ විපක්ෂ නායක සජිත් ප්‍රේමදාස මහතා, වත්මන් ජාත්‍යන්තර අර්බුද තත්ත්වය හා එහි බලපෑම් පිළිබඳව කඩිනමින් අවධානය යොමු කරමින් රජයට වැදගත් උපදෙස් සහ ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කර ඇත.

විශේෂයෙන්ම මැදපෙරදිග ප්‍රදේශයේ උද්ගත වී ඇති ගැටුම් හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකයට සහ විදේශ රැකියාකරුවන්ට ඇති විය හැකි අවදානම් පිළිබඳව ඔහු අවධාරණය කළේය.

මෙම තත්ත්වය සැලකිල්ලට ගනිමින්, විපක්ෂ පක්ෂ නායකයින් සහ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් සමඟ සාකච්ඡාවක් කැඳවමින්, රටේ ආර්ථික ස්ථාවරතාවය ආරක්ෂා කිරීම සහ විදේශ රැකියාකරුවන්ගේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම පිළිබඳව විශේෂ අවධානය යොමු කර තිබේ.

එමෙන්ම, මැදපෙරදිග ගැටුම් තත්ත්වය සම්බන්ධයෙන් ඔහු දැඩි කණගාටුව පළ කරමින්, ලෝකයේ සාමය රැක ගැනීම සඳහා කඩිනමින් සාම සාකච්ඡා ආරම්භ කළ යුතු බවත් අවධාරණය කළේය.

විපක්ෂ නායකවරයා තවදුරටත් පෙන්වා දුන්නේ, මෙවැනි ගෝලීය අර්බුදකාරී තත්ත්වයන් හමුවේ ශ්‍රී ලංකාව ආර්ථික හා සමාජික වශයෙන් සුරක්ෂිත කිරීම රජයේ ප්‍රමුඛ වගකීමක් බවයි.

2026 මාර්තු මාසයේදී Australia රජය විසින් නව සංක්‍රමණ නීතියක් හඳුන්වා දී ඇත.

“Migration Amendment (2026 Measures No. 1)” නීතිය යටතේ, ජාත්‍යන්තර අර්බුද කාලවලදී විශේෂ කණ්ඩායම් සඳහා රටට පැමිණීම තාවකාලිකව සීමා කිරීමට හැකි වේ.

මෙම නීතියේ ප්‍රධාන අංගයක් වන “Arrival Control Determinations” යන ක්‍රමවේදය මඟින් සංක්‍රමණ අමාත්‍යවරයාට, විදේශයේ සිටින තාවකාලික වීසා හිමියන්ගේ ගමන් අවසරය තාවකාලිකව නවතා දැමීමට හැකියාව ලැබේ.

මෙය වීසා අවලංගු කිරීමක් නොව, තාවකාලිකව එය භාවිතා කර රටට ඇතුළුවීමට නොහැකි වීමක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.

මෙම නීතිය 2026 මාර්තු 13 සහ 14 දිනවලදී ක්‍රියාත්මක වූ අතර, එතැන් සිට රජයට අවශ්‍ය නම් ජාත්‍යන්තර ගැටුම් හෝ හදිසි තත්ත්වයන්ට ඉක්මනින් ප්‍රතිචාර දක්වීමට හැකි වේ.

මෙම නීතිය යටතේ විදේශයේ සිටින සංචාරක, ශිෂ්‍ය, වැඩ සහ ව්‍යාපාර වීසා හිමියන් බලපෑමට ලක් විය හැකි අතර, ඔස්ට්‍රේලියානු පුරවැසියන්, ස්ථිර පදිංචිකරුවන්, රට තුළ සිටින පුද්ගලයන් සහ මානවීය වීසා හිමියන් එයින් නිදහස් වේ.

එසේම, මෙම තහනම මාස හයක් දක්වා පමණක් වලංගු වන අතර, විශේෂ හදිසි අවශ්‍යතා සඳහා “Permitted Travel Certificate” මඟින් විශේෂ අවසර ලබා ගැනීමටද හැකියාව පවතී.

කෙසේ වෙතත්, වර්තමානයේ මෙම නීතිය ක්‍රියාත්මක වුවද, කිසිදු රටක් හෝ කණ්ඩායමක් සඳහා තවමත් ප්‍රායෝගිකව ගමන් තහනමක් පනවා නොමැත.

ශ්‍රී ලංකාවේ වත්මන් තත්ත්වය යටතේ ජනතාවගේ අසමතුලිතතාවය දැන් භයානක මට්ටමකට පත්වී ඇත.

ඉන්ධන හිඟය, අහිතකර ආර්ථික තත්ත්වය සහ ජීවන වියදම් අඛණ්ඩව ඉහළ යාම නිසා සාමාන්‍ය ජනතාව දැඩි පීඩනයකට ලක්වී සිටිති.

ප්‍රවාහන සේවා සීමා වීම හේතුවෙන් රැකියාවට යාම, පාසල් පැමිණීම සහ දෛනික කටයුතු පවා අඩාල වී ඇත.

අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ මිල ඉහළ යාම නිසා අඩු සහ මධ්‍යම ආදායම්ලාභී පවුල් ජීවිතය පවත්වා ගැනීමට පවා අසමත් වන තත්ත්වයක් උදා වී ඇත.

මේ අතර කුඩා හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාර බිඳවැටී යාමේ අවදානමක් මතු වී ඇති අතර, සීමිත කාල සීමා, ඉහළ වියදම් සහ ගනුදෙනුකරුවන්ගේ අඩුවීම ඔවුන්ට දැඩි පහරක් වී තිබේ.

සමාජ මාධ්‍ය පුරා රජය පිළිබඳ විවේචන ගිනි වගේ පැතිර යමින් පවතින අතර, ජනතාව පැහැදිලි විසඳුම්, නිවැරදි නායකත්වය සහ වේගවත් ක්‍රියාමාර්ග ඉල්ලා සිටිති.

මෙම තත්ත්වය තවදුරටත් දිගටම පැවතියහොත්, නැවත වරක් මහජන විරෝධතා, වෘත්තීය සමිති අරගල සහ දේශපාලන අස්ථිරතාවයක් ඇති වීමේ අවදානම ඉහළ යමින් පවතින බව විශ්ලේෂකයින් අනතුරු අඟවති.

ඇමෙරිකානු ඉතිහාසයේ අතිශය සංවේදී සහ අඳුරු සිදුවීමක් වන Attack on Pearl Harbor සම්බන්ධයෙන් හිටපු ඇමෙරිකානු ජනාධිපති Donald Trump විසින් සිදුකළ විහිළුසහගත ප්‍රකාශයක් මේ වන විට ජාත්‍යන්තර වශයෙන් දැඩි විවේචනයට ලක්ව ඇත.

විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා අනුව, ජපාන නායකයෙකු සමඟ පැවැති අවස්ථාවක “Pearl Harbor ගැන මට මතකයි… ඒක හොඳ උදාහරණයක් නොවෙයි වෙන්න පුළුවන්” යනුවෙන් ඔහු පැවසූ බව සඳහන් වේ.

මෙම ප්‍රකාශය බොහෝ දෙනා විසින් ඉතිහාසයට අගෞරවයක් ලෙස සලකා, විශේෂයෙන්ම එම ප්‍රහාරයෙන් මියගිය අයගේ මතකයට අසාධාරණයක් බවට විවේචනය කර ඇත.

1941 දෙසැම්බර් 7 වන දින සිදු වූ මෙම ප්‍රහාරය හේතුවෙන් ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය දෙවන ලෝක යුද්ධයට සෘජුවම ඇතුළත් වූ අතර, එය ඇමෙරිකානු ජනතාවට අද දක්වාත් මතකව ඇති ජාතික වේදනාවක් ලෙස සැලකේ.

කෙසේ වෙතත්, ජපානයෙන් මෙම ප්‍රකාශයට ප්‍රතිචාර දක්වා ඇත්තේ සන්සුන් සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ආකාරයකින් බව වාර්තා වේ.

වර්තමාන ජපාන අගමැති Fumio Kishida නායකත්වයෙන් යුතු ජපාන රජය, අතීතයේ සිදුවීම්වලට වඩා වර්තමානයේ දෙරට අතර මිත්‍රත්වය සහ සහයෝගීතාව ශක්තිමත් කිරීමේ වැදගත්කම අවධාරණය කරයි.

එමෙන්ම, පසුගිය කාලයේදී හිටපු ජපාන අගමැති Shinzo Abe විසින් පර්ල් හාර්බර් ස්මාරකයට ගොස් ගෞරව දක්වමින්, ඉතිහාසය පිළිබඳ සන්සුන් සහ සමාධානමය ප්‍රවේශයක් දක්වා තිබුණි.

වර්තමානයේ ඇමෙරිකාව සහ ජපානය ශක්තිමත් මිත්‍ර රටවල් ලෙස කටයුතු කරන අතර, ආරක්ෂක, ආර්ථික සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ක්ෂේත්‍රවල සමීප සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන යයි.

එහෙත්, විචාරකයන් පෙන්වා දෙන්නේ, ඉතිහාසයේ සංවේදී සිදුවීම් පිළිබඳව කථා කිරීමේදී නායකයන් වැඩි වගකීමක් සහ සැලකිල්ලක් පෙන්විය යුතු බවයි.

ශ්‍රී ලංකාවේ වර්තමාන දේශපාලන තත්ත්වය තුළ විපක්ෂය සහ රජය අතර උණුසුම් තර්ක–විවාද තත්ත්වයක් මතු වී තිබේ.

විපක්ෂ නායක සජිත් ප්‍රේමදාස ප්‍රකාශ කරන්නේ රජයේ ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති ජනතාවගේ ජීවන බර අඩු කිරීමට ප්‍රමාණවත් නොවන බවයි. ඉන්ධන හිඟය, බදු වැඩිවීම් සහ ජීවන වියදම් ඉහළ යාම සම්බන්ධයෙන් විපක්ෂය රජයට දැඩි ලෙස චෝදනා කරයි.

එමෙන්ම විපක්ෂ පක්ෂ අතර අභ්‍යන්තර බෙදීමක්ද පවතින බව දේශපාලන විශ්ලේෂකයන් සඳහන් කරති.

රනිල් වික්‍රමසිංහ සමඟ සම්බන්ධ පක්ෂ කණ්ඩායම් සහ අනෙකුත් විපක්ෂ බලවේග අතර එකමුතුවක් නොමැතිවීම හේතුවෙන් විපක්ෂය දුර්වල වී ඇති බව පෙන්වා දෙයි.

අනෙක් පැත්තෙන්, අනුර කුමාර දිසානායක නායකත්වය දරන රජය පාර්ලිමේන්තුවේ බලය තවදුරටත් රඳවාගෙන සිටින අතර, ආර්ථික සංශෝධන ක්‍රියාත්මක කිරීමට උත්සාහ කරමින් සිටී.

කෙසේ වෙතත්, මහජන අප්‍රසාදය සහ සමාජ පීඩනය වැඩිවීම හේතුවෙන් දේශපාලන වාතාවරණය තවදුරටත් උණුසුම් වෙමින් පවතින බව පැහැදිලිය.